Katar Krizi Havacılık Sektörünü Sarsıyor

Avropadaki önde gelen havayolu şirketleri, Katar ile imzalanan havacılık anlaşmasının iptal edilmesi için Avrupa Komisyonu'na başvuruda bulundu. Bu talep, üst düzey bir AB yetkilisinin yolsuzluk suçlamaları nedeniyle görevden alınmasının ardından gündeme geldi.

Lufthansa, Air France-KLM ve SAS CEO'larının imzaladığı ve Financial Times'ın elde ettiği mektup, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'e iletildi. Mektupta, Katar ile “açık semalar” anlaşmasına ilişkin “halihazırda çözülmemiş ciddi endişelerin” bulunduğu vurgulandı.

Yolsuzluk Suçlamaları

Avrupa Komisyonu, geçtiğimiz ay, Katar Havayolları'ndan ücretsiz uçuş kabul ettiği iddia edilen eski genel direktör Henrik Hololei'yi, yolsuzluk soruşturmasının bitmesi sonrası görevden aldı.

6 Şubat tarihli mektupta, havayolu CEO'ları, “Yolsuzluk, nüfuz kullanma ve çıkar çatışması gibi sorunlar düzeltilmediği sürece bu anlaşmanın devam etmesi mümkün değildir” ifadelerine yer verildi. Ayrıca, “Müzakere şartları temel şeffaflık ve hesap verebilirlik standartlarına uymuyorken, AB havacılık pazarına sınırsız erişim sağlayan bir anlaşmanın geçici olarak yürütülmesi kabul edilemez” denildi.

Anlaşma Askıya Alınmalı

Mektuba, Avrupa Kokpit Derneği ve Avrupa Kabin Ekibi Derneği'nin yöneticileri de imza atarak destek verdi. Bu dernekler ve üyeleri arasında yer alan Lufthansa ile Air France-KLM'nin de dahil olduğu Avrupa Ağ Havayolları Birliği, anlaşmanın askıya alınması çağrısında bulunmuştu.

2021 yılında imzalanan bu anlaşmanın iptali için yapılan bu çağrı, Avrupa Birliği’nin Katar ile ilişkilerini derinleştirme çabalarının sürdüğü bir zamanda gelmiş oldu. AB, geçen yılın Aralık ayında Körfez ülkesiyle stratejik ortaklık görüşmelerine başlamış, ayrıca Katar ile doğal gaz anlaşmalarını artırmayı hedeflediğini duyurmuştu.

2015 yılından bu yana Avrupa Komisyonu’nun ulaştırma genel müdürü olan Hololei, yolsuzluk iddiaları gündeme geldiğinde 2023'te başka bir pozisyona atanmıştı. Çıkar çatışması konusundaki resmi soruşturma ise Mart 2025'te başlatıldı.

Görevden Alındı

Avrupa Komisyonu, Ocak ayı sonunda yaptığı açıklamada, “üst düzey bir yetkili hakkında yürütülen disiplin sürecinin sonuçlandığını” ve “uygun önlemlerin alındığını” bildirdi. Bir AB yetkilisi, bu kişinin Hololei olduğunu ve Katar Havayolları'ndan ailesiyle birlikte ücretsiz uçuşlar kabul ettiği gerekçesiyle görevden alındığını açıkladı.

Hololei, görevden alınmasının ardından Politico'ya verdiği demeçte, “Komisyondaki yaklaşık 22 yılım olduğu için hayal kırıklığına uğradım. Ancak bu uzun sürecin nihayet sona ermiş olmasından da mutluyum” ifadelerini kullandı. Hololei, Financial Times'ın yorum talebine cevap vermedi.

Avrupalı havayolu şirketleri, Katar ile yapılan anlaşmaya karşı uzun bir süredir mesafeli duruyor. Anlaşmanın, Avrupa hava sahasını Katar Havayolları'na açtığını belirten şirketler, soruşturma sonuçlanmadan önce anlaşmanın askıya alınmasını talep etmişti.

Haksız Rekabet İddiası

Avrupalı havayolu şirketleri, Katar anlaşması ve benzer düzenlemelerin, çevresel standartlara uymayan veya devlet yardımlarıyla ilgili sınırlamalara tabi olmayan AB dışı havayollarına haksız rekabet sağladığını savunuyor. Anlaşma, tüm AB üye ülkeleri tarafından onaylanmamış olmasına rağmen geçici olarak uygulanmaya devam ediyor. Almanya, Fransa ve Hollanda'nın da aralarında bulunduğu 12 ülke, hâlâ anlaşmayı onaylamış değil.

Katar hükümetinden bir yetkili, Katar’ın AB ile “bir dizi önemli konuda ortak hedefleri desteklemek amacıyla yakın iş birliği içinde çalıştığını” kaydetti. Bu iş birliğinin “kurumsal kanallar üzerinden ve uluslararası hukuk çerçevesinde” yürütüldüğünü belirten yetkili, “Katar'ın bu çerçevenin dışında hareket ettiğine dair tüm iddialar temelsizdir ve kesin bir dille reddedilmektedir” ifadelerini kullandı.

Katar Havayolları ise konuya ilişkin herhangi bir yorum yapmayı kabul etmedi.