Son zamanlarda vatandaşlar arasında yaygın olarak kullanılan IBAN ile para transferleri bazı olumsuz durumlarla karşı karşıya kalma riskini de beraberinde getiriyor.
Kredi kartı komisyonlarından kaçınmak veya fiş ve fatura düzenlememek amacıyla müşterilerden IBAN aracılığıyla tahsilat yapan işletmeler, hizmeti alan kişiler için hukuki sorunlar yaratabilmektedir.
Eğer bir kişi, suç gelirleri riski taşıyan bir IBAN'a para gönderiyorsa, bu durum hukuksal sorunlara yol açabilir.
TOBB ETÜ Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Öğretim Üyesi Prof. Dr. Olgun Değirmenci, bu konu üzerine yaptığı açıklamada, IBAN ile yapılan para transferlerinin hukuksal bağlamda sebebe dayalı işlemler olduğunu vurguladı.
Para transferi sırasında açıklama kısmına nedenin belirtilmesinin yanlış anlaşılmaların önüne geçeceğine dikkat çeken Değirmenci, “Eğer IBAN üzerindeki para transferi bir gelir elde edilmesini beraberinde getiriyorsa, bu durumun vergi yükümlülüğü doğurabileceğini unutmamak gerekir. Ayrıca, IBAN üzerinden yapılan para gönderiminin bir sözleşmeye dayandırılması gerektiğini de belirtmek gerekir.” şeklinde görüş bildirdi.
ÖRGÜT ÜYELİĞİ İHTİMALI
Değirmenci, IBAN ile gönderilen paraların hesap sahibi açısından bazı sonuçlar doğurabileceğini, bu bağlamda şu ifadeleri kullandı:
– Para gönderilen IBAN'ın, Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun gereği şüpheli işlem bildirimi ile izlenmesi gerekebilir. Bu bağlamda bankalar tarafından yapılan bildirimler, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) takibine neden olabilir. Üstelik, IBAN'a yapılan para transferinin kaynağı suç geliri olmasa bile, suç veya terör örgütleri tarafından kullanılan hesaplardan gelen paralar, ilgili kişinin bu tür örgütlere dahil olduğuna yönelik kuşku uyandırabilir.
– Eğer IBAN'a para gönderen kişi, alınan paranın suç örgütü tarafından takip edilen bir hesaba aktarılması durumunda, bazı hukuki sorunlarla karşılaşma ihtimali yüksektir. Özellikle suç gelirlerinin aklanması veya terörizmin finansmanı bağlamındaki denetimlerde sürekli transferler daha fazla önem taşır.
Tacir veya esnafın IBAN'larına yapılan ödemelerde, alınan mal veya hizmetin belirtilmesi gerektiğine dikkat çeken Değirmenci, “Düzenli bir para gönderimi varsa mal ve hizmet alımına dair not düşülmesi, gelecekte olası ihtilafları önleyecektir.” şeklinde konuştu.
“İŞLEMİN BELİRTİLMESİ ŞART”
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mali Hukuk Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Çolak, ekonominin temel sorunlarından birinin kayıt dışılık olduğunu vurgulayarak, bu sorunun çözümüne yönelik dijital uygulamalar ve denetim süreçlerinin önemli katkılar sağladığını belirtti.
IBAN ile yapılan para transferlerinde, yasal sorumluluk altına girmemek adına dikkat edilmesi gereken noktalar olduğunu ifade eden Çolak, “Bir işletmeden mal veya hizmet alıyorsanız, ödemeleri işletme sahibinin ya da çalışanının şahsi IBAN'ı yerine, işletmeye ait kayıtlı banka hesabına tanımlı IBAN ile yapmalısınız.” dedi.
Çolak, alıcılar tarafından IBAN aktarımında alım ve satıma konu işlemlerin kısaca belirtilmesinin önemine vurgu yaparak, “Örneğin, 'araç tamiri bedeli', 'X konutun satış bedeli', 'Y plakalı aracın kaporası', 'özel ders ücreti' gibi açıklamalar yapmak ileride yaşanabilecek ticari uyuşmazlıklarda kanıt olarak kullanılabilir ve kayıt dışılıkla mücadeleye katkı sağlar.” şeklinde değerlendirdi.
IBAN ile yapılan para transferlerinin, doğru şekilde gerekçelendirilmediği takdirde mali ve hukuki açıdan önemli mağduriyetlere yol açabileceğini belirten Çolak, “Ticari faaliyet arz etmeyen bireysel sözleşmelere ait borçlar dışında büyük tutarlı düzenli para transferleri, vergi denetimleri sırasında ticari gelir olarak kabul edilip, ceza gerektirebilir.” bilgi verdi.
Çolak, kaynağı belirsiz yüksek tutarlı işlemlerin suç gelirlerinin aklanması veya terör finansmanı ile ilişkili olduğuna dair şüpheler yaratabileceğini, bu sebeple banka hesaplarına el konulabileceğini ve adli soruşturmaların gündeme gelebileceğini, “Bu nedenle IBAN transferlerinde açıklama yazılması ve nedenin belirtilmesi, bilinmeyen ve teyit edilmemiş IBAN'ların kullanılmaması, mal ve hizmet alımında işletme unvanıyla IBAN'ın uyumuna dikkat edilmesi gerekmektedir.” şeklinde öneride bulundu.
“ZORUNLU IBAN TALEPLERİNİ İHBAR EDİN”
Mal ve hizmet sunan işletmelerin, müşterilerinden zaman zaman nakit veya kart ödemesi yerine IBAN'a para transferi talep ettiğini de belirten Çolak, şunları ekledi:
“Verilen hizmet karşılığında fatura, fiş veya başka geçerli belgeler talep edilmesi, hizmet alıcısının hem hakkı hem de görevidir. Son dönemde yapılan vergi düzenlemeleriyle, fatura veya belge düzenlemeyenler için artırılmış özel usulsüzlük cezaları uygulanmaktadır. Eğer hizmet sağlayan kişi IBAN ile ödeme talep ediyor ama geçerli bir belge vermiyorsa, bu tür işlemler Gelir İdaresi Başkanlığı’na ihbar edilmelidir. Aksi takdirde, açıklamasız ve belgesiz IBAN transferleri, ileride yapılacak denetimlerde ciddi mali yükümlülüklere yol açabilir.”
