Eğitime Ayrılan Payda Düşüş Devam Ediyor

Toplum Çalışmaları Enstitüsü tarafından yayımlanan “Türkiye’de Eğitime Ayrılan Kaynak” isimli infografik, Türkiye'de eğitime ayrılan bütçenin 2016 ile 2022 yılları arasında sürekli bir azalma gösterdiğini ortaya koydu.

Araştırma ve Veri Analizi Direktörlüğü tarafından yürütülen bu çalışma, eğitim harcamalarının yıllar içindeki değişimlerini ve Türkiye'nin uluslararası karşılaştırmalardaki yerini iki ayrı grafikle sundu.

İnfografikteki Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine dayanan grafiklere göre, eğitim harcamalarının Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) içindeki payı, 2011-2016 döneminde yüzde 5'in üzerinde seyretmiştir.

2024 Yılında da Ortalamanın Altında

2016’da yüzde 5,9 ile en yüksek seviyesine ulaşan oran, sonraki yıllarda düşüş gösterdi. 2020’de yüzde 5,2’ye, 2021’de yüzde 4,7’ye gerileyen bu oran, 2022’de yüzde 3,8’e kadar düştü. 2023'te yüzde 4,2’ye ve 2024'te yüzde 4,9’a yükselmesine rağmen, güncel veriye göre oran 2010'lu yılların ortalarındaki seviyelerin altında kaldı.

Toplum Çalışmaları Enstitüsü'nün paylaştığı grafikte, kamu ve özel kurumlar dahil toplam eğitim harcamalarının GSYH içindeki payı esas alındı. Yalnızca devlet harcamalarını dikkate alındığında ise bu oranın yüzde 3,5 seviyesine düştüğü vurgulandı.

Öğrenci Başına Harcamada Düşük Sıralar

Enstitünün yayınladığı infografinin ikinci bölümünde, Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD) verileri kullanılarak 2022 yılı itibarıyla ilköğretimde öğrenci başına eğitim harcamaları karşılaştırıldı. Veriler, satın alma gücü paritesine göre ABD doları cinsinden hesaplandı. Buna göre, öğrenci başına 25 bin 482 dolar harcama ile Lüksemburg birinci, 22 bin 41 dolar ile İsviçre ikinci ve 19 bin 752 dolar ile Norveç üçüncü sırada yer aldı. Türkiye'de ise aynı dönemde ilköğretim düzeyinde öğrenci başına harcama 3 bin 386 dolar olarak gerçekleşti. Bu rakamla Türkiye, listenin 34'üncü sırasında yer alırken, Kosta Rika 33'üncü, Meksika ise 35'inci sırada bulunmaktadır.

Avrupa Ortalamasının Altında Kalıyor

Enstitünün çalışmasında Eurostat verilerine de yer verildi. 2023 yılı itibarıyla devletin (genel kamu) eğitim harcamalarının GSYH içindeki payı açısından İsveç yüzde 7,2 ile 33 Avrupa ülkesi arasında ilk sırada bulunmaktadır.

Türkiye ise yüzde 3,5'lik oranla bu sıralamada 31’inci sırada yer alıyor. Türkiye'nin, Avrupa Birliği ortalaması olan yüzde 4,7’nin belirgin şekilde altında kaldığı gözlemleniyor.

Toplum Çalışmaları Enstitüsü, kamu harcamaları ile toplam harcama arasındaki farkın, Türkiye'de eğitim finansmanında özel sektör ve hanehalkı katkısının görece yüksek payına işaret ettiğini belirtti.