İran'ın, Rusya ile gelişmiş omuzdan atılan hava savunma sistemlerinin tedariki konusunda gizli bir anlaşmaya imza attığı ileri sürüldü. Sızdırılan Rus belgeleri ve konuya dair bilgi sahibi kaynakların ifadelerine göre, Aralık ayında Moskova’da yapılan sözleşmenin değeri yaklaşık 495 milyon Euro olarak belirlendi.
Bu anlaşma çerçevesinde Rusya'nın, üç yıl içinde İran’a 500 adet taşınabilir “Verba” fırlatma ünitesi ve 2 bin 500 adet “9M336” füzesi göndermesi planlanıyor.
Sevkiyatların 2027 ile 2029 yılları arasında üç ayrı parti halinde gerçekleştirilmesi hedefleniyor.
Financial Times’ın aktardığına göre, kaynaklar bazı sistemlerin daha kısa süre içinde teslim edilebileceğini belirtiyor.
VERBA SİSTEMLERİ HAKKINDA
“Verba”, Rusya'nın en modern taşınabilir hava savunma sistemlerinden biri olarak öne çıkıyor. Kızılötesi güdümlü omuzdan atılan bu füzeler; seyir füzeleri, alçaktan uçan uçaklar ve insansız hava araçlarına karşı etkili olabiliyor. Küçük ve mobil ekipler tarafından kullanılabilen sistem, sabit radar altyapısına ihtiyaç duymadan dağınık savunma hatları kurma imkanı tanıyor.
Belgelere göre, 9M336 füzelerinin birim fiyatı 170 bin Euro olarak belirlenirken, fırlatma mekanizmalarının birim fiyatı ise 40 bin Euro’dur.
Anlaşmaya, gece hedef takibi için 500 adet “Mowgli-2” gece görüş sistemi de dahil edilmiştir.
ANLAŞMANIN ZAMANLAMASI DİKKAT ÇEKİYOR
İran, bu sistemleri resmi olarak geçen yıl Temmuz ayında talep etti. Bu talebin, ABD’nin kısa süreliğine İsrail’e destek vererek İran’ın önemli nükleer tesislerine yönelik saldırılara dahil olduğu 12 günlük çatışmanın hemen ardından geldiği ifade ediliyor.
Söz konusu çatışma sırasında İran’ın hava savunma ağının zayıfladığı ve İsrail hava kuvvetlerinin ülke genelinde hava üstünlüğü sağladığı kaydedilmektedir.
Anlaşmanın detayları, ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu'ya geniş çaplı askeri güç göndermesi ve Tahran'a nükleer programında kısıtlamaları kabul etmemesi halinde saldırı tehdidinde bulunduğu bir dönemde ortaya çıktı.
RUSYA-İRAN SAVUNMA İŞBİRLİĞİ
Yeni anlaşmanın, Kremlin’in devlet silah ihracat ajansı Rosoboronexport ile İran Savunma Bakanlığı ve Silahlı Kuvvetler Lojistik Bakanlığı temsilciliği arasında müzakere edildiği bildirilmektedir.
Sözleşmenin, daha önce İran’ın Rusya’ya yüzlerce Fath-360 kısa menzilli balistik füze satışına aracılık eden Ruhollah Katebi tarafından organize edildiği aktarılmakta. Katebi, 2024 yılında ABD tarafından yaptırım listesine alınmıştır.
İran’ın Moskova Büyükelçisi Kazem Jalali, bu hafta devlet televizyonunda Rusya'dan gelen bazı uçuşların askeri kargo taşıdığını doğruladı fakat detay vermedi. Son günlerde Rus yapımı Ilyushin Il-76TD tipindeki kargo uçaklarının Rusya’dan İran’a çok sayıda sefer yaptığı bildirildi.
İran'ın Ocak ayında Rusya’dan altı adede kadar Mi-28 taarruz helikopteri aldığı ve bunlardan birinin bu ay Tahran'da kullanıldığı da belirtilmektedir.
OLASI OPERASYONLARI ETKİLEYEBİLİR
Uzmanların değerlendirmelerine göre, taşınabilir Verba sistemleri İran’ın genel savunma kapasitesini köklü bir şekilde değiştirmese de, özellikle helikopter ve alçak irtifa operasyonlarını daha riskli hale getirebilir.
Bu durum, olası bir ABD ya da İsrail operasyonunda taktik hesapları etkileyebilir. Anlaşma, iki ülke arasındaki askeri iş birliğinin devam ettiğine işaret etmektedir. Tahran, son iki yılda Moskova’ya Ukrayna savaşında kullanılmak üzere insansız hava araçları ve füzeler göndermiştir. Ayrıca, iki ülke Ocak 2025 tarihinde ikili ilişkileri güçlendiren bir anlaşma imzalamıştır.
Öte yandan Birleşik Krallık, Fransa ve Almanya'nın, geçen yıl İran’ın nükleer programı sebebiyle silah ihracatına yönelik yaptırımları devreye soktuğu hatırlatılmaktadır.
Rusya’nın İran’a silah tedarik etmesi, Moskova'nın Birleşmiş Milletler yaptırımlarını yeniden uygulama girişimlerine destek vermemeyi planladığı yorumlarına yol açmaktadır.
