Trump'ın Yeni Tarifeleri İki Ülkeye Avantaj Sağlayacak

Donald Trump’ın açıkladığı %15’lik küresel sabit gümrük tarifesi, ABD Başkanı’nın en sert eleştirilerini yönelttiği ülkeler arasında bulunan Çin ve Brezilya için önemli kazanımlar getirmekte. Veri analizleri, bu ülkelerin yeni düzenlemeden önemli ölçüde olumlu etkilendiğini ortaya koymaktadır.

Bağımsız ticaret izleme kuruluşu Global Trade Alert (GTA) tarafından gerçekleştirilen araştırmaya göre, Brezilya %13,6 puanlık bir düşüş ile en büyük gümrük vergisi indirimi sağlarken, Çin’de %7,1 puanlık bir gerileme kaydedildi.

Müttefik Ülkeler Olumsuz Etkilenecek

Öte yandan, Birleşik Krallık, Avrupa Birliği ve Japonya gibi ABD’nin geleneksel müttefik ülkeleri, yeni tarife düzenlemesinden en olumsuz şekilde etkilenen taraflar oldu. Trump, bu yeni vergiyi, ABD Yüksek Mahkemesi'nin önceki ticaret politikalarının büyük kısmını hukuka aykırı bulmasının ardından duyurdu.

Trump, başlangıçta Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası’nı (IEEPA) kullanarak ticaret ortaklarına gümrük vergileri uygulamıştı; ancak Yüksek Mahkeme’nin çoğunluk kararı bu durumu iptal etti.

Mahkeme kararının arından Trump, IEEPA tarifelerinin yerine genel %10'luk bir veri getireceğini belirtirken, bu oran Cumartesi günü %15'e çıkarılmıştır. Yeni tarifenin Salı günü yürürlüğe girmesi planlanmakta olup, düzenleme 150 gün süresince geçerli olacak ve bu sürenin ardından Kongre’den ek yetkilendirme gerekecek.

ABD: “Tarife Sürekliliği Sağlanacak”

ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, CBS’e yaptığı açıklamada yeni düzenlemeyi savunarak, ek vergiyle sonuçlanabilecek ticari uygulama soruşturmalarını sürdüreceklerini bildirdi.

“IEEPA’nın bize sağladığı esnekliğe artık sahip değiliz” diyen Greer, “Ancak soruşturmalar yoluyla, gerekçesi doğduğunda tarife uygulamamız için süreçleri başlatacağız. Mevcut tarife programında süreklilik bekliyoruz” ifadelerini kullandı.

Greer, Trump’ın küresel oranı %10’dan %15’e çıkartmasının nedenini “Durumun aciliyeti, yetkisini sonuna kadar kullanmasını gerektiriyor” şeklinde açıkladı.

AB dâhil olmak üzere daha önce anlaşma sağlanan ülkelerin temsilcileriyle görüştüğünü belirten Greer, hiçbir ticaret ortağının “anlaşma bitti” demediğini vurguladı.

“Onlara bir yıldır şunu söylüyordum: Mahkemeyi kazansak da kaybetsek de tarifeler uygulanacak” diyen Greer, “Bu nedenle dava süreci devam ederken bile bu anlaşmaları imzaladılar” dedi.

En Çok Eleştirilen Ülkeler En Fazla Kazananlar

GTA Baş Ekonomisti ve CEO’su Johannes Fritz, “Çin, Brezilya, Meksika ve Kanada gibi Beyaz Saray tarafından en ağır şekilde eleştirilen ve özel başkanlık kararnameleriyle IEEPA tarifelerine maruz kalan ülkeler, şimdi tarifelerde en büyük düşüşü yaşayanlar konumda” değerlendirmesinde bulundu.

Trump’ın ABD ile büyük ticaret fazlaları verdiği nedeniyle sık sık hedef aldığı Vietnam, Tayland ve Malezya gibi Asya’daki üretici ülkeler de yeni rejimden yararlanacak. Bu ülkelerin tekstil, mobilya, oyuncak ve plastik gibi sektörlerdeki üretim üsleri özellikle avantajlı hale geliyor.

Ancak Greer, aşırı sanayi kapasitesine dair haksız ticaret uygulamaları soruşturmalarının gündemde olduğunu belirtip, “Bu soruşturmalar, Asya’da kapasite fazlası bulunan pek çok ülkeyi etkileyecek” ifadelerini kullandı.

Pirinç gibi yoğun desteklenen ürünlere dikkat çeken Greer, “Bu tür uygulamalar, burada çiftçilerimizi zor durumda bırakabilir” dedi.

Greer ayrıca, yeni küresel tarifelerin Trump’ın Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile gerçekleştireceği görüşmeyi etkilemeyeceğini dile getirdi. İkili görüşmenin amacı ise, “istikrarı korumak, Çin’in anlaşma kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğini görmek; Amerikan tarım ürünleri ve Boeing uçaklarını satın almaya devam etmesini sağlamak” şeklinde açıklandı.

Belirsizlik Devam Ediyor

Fritz, tarifelerin geleceğinin belirsizliğini koruduğunu, yönetimin 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 301. maddesi uyarınca ülkeye özgü yeni önlemler almak üzere çalıştığını bildirdi.

“Bu rejim, potansiyel olarak yalnızca 150 gün sürecektir” diyen Fritz, “Yönetim, tarife uygulamasına imkan tanıyan yasal zeminlere odaklanacağını açıkladı. Yani pratikte oyun yeniden başlıyor” şeklinde konuştu.

ABD, Brezilya ve Çin hakkında şu an 301. madde kapsamında soruşturmalar başlatmış durumdadır.

Yeni küresel tarifeler, özellikle çelik, alüminyum ve otomotiv ihracatının ağırlıkta olduğu ABD müttefiklerini sert bir biçimde etkilemekte. Bu sektörler, Cuma günkü mahkeme kararına rağmen yürürlükte kalan diğer tarifelere de dahildir.

Avrupa ve İngiltere’den Tepki

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, CNN’e yaptığı açıklamada, tüm ticaret ortaklarının Trump ile müzakere edilen anlaşmaları sürdürmek istediğini belirterek “Yabancı ticaret ortaklarımızla diyaloğumuz sürüyor ve hepsi mevcut anlaşmaları korumak arzusunda” dedi.

Ancak Brüksel, Washington’dan “tam netlik” talep etti. Avrupa Komisyonu, mevcut durumun ABD ile yapılan ticaret anlaşmasındaki “adil, dengeli ve karşılıklı avantaj sağlayan” ticaret ve yatırım ortamını desteklemediğini bildirdi.

“Ani bir değişiklik güven ortamını zayıflatıyor. Anlaşma anlaşmadır” diyen Komisyon, ABD’den taahhütlerine uymasını beklediğini vurguladı.

Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde, CBS’e yaptığı açıklamada, “Mevcut tarifelerin yükünün bir kısmını ihracatçılar taşırken, büyük bir bölümü ABD’li ithalatçılar ve nihai tüketiciler tarafından karşılanmaktadır” dedi ve Brüksel’in netlik çağrısını destekledi.

Lagarde, “Yola çıkmadan önce trafik kurallarını bilmek istersiniz. Ticaret ve yatırım için de durum aynıdır,” şeklinde ifade etti.

En Büyük Kaybeden: Birleşik Krallık

Yeni küresel sabit tarifenin en büyük kaybedeni Birleşik Krallık olarak öne çıkmıştır. Daha önce birçok üründe %10'luk tarife oranını güvence altına alan Londra, şimdi ortalama gümrük vergisinde 2,1 puanlık bir artış ile karşı karşıya kalmıştır.

ABD ile ticaret anlaşmasında %15’lik oranı kabul eden AB için toplam artış ise %0,8 olacaktır. Hesaplamalar neticesinde yaklaşık 1100 muaf ürün kalemi dâhil edildiğinde, İtalya ve Fransa en fazla etkilenen ülkeler olarak ön plana çıkmaktadır.

İngiltere ticaret odaları birliği, ABD’ye ihracat yapan 40 bin İngiliz şirketinin yeni rejim karşısında “hayal kırıklığına uğrayacağı” değerlendirmesinde bulunarak, İngiliz hükümetine Washington ile diyalog çağrısı yaptı.

Eski bir İngiltere Ticaret Bakanlığı yetkilisidir ve halen danışmanlık şirketi SEC Newgate’te görev yapan Allie Renison, Londra'nın zor bir tercih ile karşı karşıya kaldığını ifade etti.

“İngiltere ya daha iyi bir anlaşma için bastıracak ya da alternatif önlemlerin gündeme gelmesini bekleyecek” diyen Renison, “Trump’ın İngiltere için %10 oranını yeniden uygulamaya istekli olması mümkün, ancak bunun iyi niyetle değil, yeni tavizler karşılığında olması muhtemeldir” şeklinde değerlendirmede bulundu.