ABD Başkanı Donald Trump, görev süresi boyunca birçok uluslararası krizde arabulucu rol oynadığını ifade ederek Nobel Barış Ödülü’nü hak ettiğini savunuyor. Fakat Trump yönetiminin dahil olduğu pek çok meselede sorunlar sürdüğü görülüyor; Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nden Kamboçya-Tayland sınırına kadar çeşitli bölgelerde çatışmalar yeniden arttı.
Aşağıda, Trump’ın karıştığı başlıca uluslararası ihtilaflar yer almakta:
ERMENİSTAN VE AZERBAYCAN
Trump, 8 Ağustos’ta Ermenistan ve Azerbaycan liderlerini bir araya getirerek barışçıl ilişkiler arayışını taahhüt eden ortak bir bildiri yayınlamıştı. Taraflar 2023’te ateşkes konusunda uzlaşmış, Mart ayında ise barış anlaşması taslağı üzerinde mutabık kaldıklarını açıklamıştı. Ancak bu anlaşma henüz imzalanmamış durumda.
Beyaz Saray’ın arabuluculuğu ile imzalanan bildirinin hukuken bağlayıcı bir anlaşmanın gerisinde kaldığı belirtiliyor. Anlaşmanın Ermenistan Anayasası’nda değişiklik gerektirip gerektirmediği gibi başlıklar hâlâ belirsizliğini koruyor. Taraflar, ayrıca Washington ile Güney Ermenistan’dan geçen stratejik bir transit koridoruna dair ekonomik anlaşmalar imzaladı.
KAMBOÇYA VE TAYLAND
Trump’ın kısmen arabuluculuk yaptığı ateşkese rağmen, Tayland ile Kamboçya arasındaki gerginlik devam ediyor. Temmuz ayında sınırda başlayan ve beş gün süren çatışmalar, son on yılın en kanlı karşılaşmalarından biri olarak kaydedildi.
Ekim ayında Malezya’da Trump’ın gözetiminde bir ateşkes anlaşması imzalanmış olsa da bu mutabakat birkaç hafta içinde çökmüştür. Taraflar 27 Aralık’ta yeni bir ateşkese ulaşmış, ancak durum hâlâ kırılgan.
İSRAİL, İRAN VE FİLİSTİN TOPRAKLARI
Trump, Gazze’deki çatışmaları sona erdirmeyi amaçlayan girişimler çerçevesinde “Barış Kurulu”nun ilk toplantısına başkanlık etti. Ekim ayında İsrail ile Hamas arasında Trump’ın arabuluculuğunda bir rehine ve ateşkes anlaşmasının ilk aşamasına ulaşılmıştır. Ancak çatışmalar tamamen sona ermemiştir.
Gazze’de iki yıldır süren savaşta 67 binden fazla Filistinli hayatını kaybetti. Taraflar, Hamas’ın silahsızlandırılması, savaş sonrası Gazze’nin yönetimi ve uluslararası güvenlik gücünün rolü gibi temel konularda henüz uzlaşamamış durumda.
Trump ayrıca, ilk döneminde başlatılan İbrahim Anlaşmaları’nı genişletme hedefini sürdürmektedir. İran ile nükleer müzakereler devam ederken, İsrail’in Haziran ayında İran’a yönelik hava saldırılarının ardından ABD de İran’daki nükleer tesisleri bombalamıştır. Sonrasında Katar arabuluculuğunda bir ateşkes sağlanmıştır. Trump, İran’ı nükleer programı ve insan hakları ihlalleri nedeniyle yeniden tehdit etmektedir.
RUANDA VE DEMOKRATİK KONGO CUMHURİYETİ
Ruanda destekli M23 isyancı grubunun bu yıl doğu Kongo’da geniş alanları ele geçirmesi bölgesel çatışma riskini artırmıştır. Trump’ın girişimleriyle Ruanda ve Kongo, 27 Haziran’da ABD arabuluculuğunda bir barış anlaşması imzalamıştır. Ancak bu anlaşma henüz uygulanmamış ve çatışmalar devam etmektedir.
Washington, Kongo’nun kritik minerallerine erişim sağlamak amacıyla süreci yakından takip etmektedir. Trump, anlaşmanın ihlali durumunda ağır yaptırımlar uygulanacağı konusunda uyarıda bulundu.
HİNDİSTAN VE PAKİSTAN
Mayıs ayında Hindistan ve Pakistan arasında yaşanan ve nükleer gerilim endişesi yaratan çatışmalar sonrasında, ABD’li yetkililer Trump ile birlikte tansiyonu düşürmek amacıyla devreye girmiştir. 10 Mayıs’ta ateşkes ilan edilmiştir.
Trump, ticaret baskısını kullanarak ateşkesi sağladığını ileri sürerken, Hindistan ise ABD baskısının belirleyici olmadığını belirtmiştir. Ancak ateşkes, iki ülke arasındaki temel sorunları çözmediği görülmektedir.
MISIR VE ETİYOPYA
Mısır ile Etiyopya arasındaki Nil Nehri üzerindeki Büyük Etiyopya Rönesans Barajı anlaşmazlığı devam etmektedir. Trump, sorunun çözüleceğini ifade ederken, Etiyopya Eylül ayında barajı açmıştır. Mısır, su güvenliğini tehdit eden her türlü adıma karşı çıkarak ulusal çıkarlarını koruyacağını duyurmaktadır.
SIRBİSTAN VE KOSOVA
Kosova ile Sırbistan arasındaki gerilim, Trump’ın ilk döneminde imzalanan ekonomik normalleşme anlaşmalarına rağmen sürmektedir. Trump, savaş riskini daha önce engellediğini ifade ederek sorunu tekrar çözeceğini iddia etmektedir. Ancak iki ülke arasında hâlâ bir barış anlaşması bulunmamaktadır.
RUSYA VE UKRAYNA
Trump, seçim kampanyasında Ukrayna savaşını “bir günde” sonlandırabileceğini belirtmişti. Ancak yaklaşık dört yıldır devam eden ve bir milyondan fazla insanın öldüğü veya yaralandığı kaydedilen savaş hala sona ermedi.
Trump’ın yaklaşımı ateşkes çağrıları ile müzakerelerin sürdürülmesi arasında gidip gelmektedir. Son dönemde Ukrayna’ya, Avrupa’nın Moskova aleyhine olabileceği bir anlaşmayı kabul etmesi yönünde baskı yaptığı belirtilmektedir.
KUZEY VE GÜNEY KORE
Trump, Kuzey Kore lideri Kim Jong Un ile tekrar görüşmek istediğini ifade etmiştir. İlk döneminde üç zirve düzenleyen Trump, nükleer silahlardan vazgeçilmesi talebinde bulunmuş, ancak sonuç alamamıştır.
Kuzey Kore, son yıllarda balistik füze kapasitesini artırıp nükleer tesislerini genişletmiştir. Trump, ikinci döneminde Kuzey Kore’yi “nükleer güç” olarak tanımlamış ve Güney Kore’nin nükleer enerjili denizaltı projesine destek vermiştir.
