Rusya ve İran, Hindistan'ın alımlarını azaltmasının ardından belirli bir gruptaki Çinli alıcılara yönelerek petrol fiyatlarında ciddi indirimler sunmaya devam ediyor. Asya'daki satılamayan petrol stokları artarken, iki ülke arasında adeta bir fiyat savaşı sürmekte.
Bloomberg'in Rystad Energy'nin senaryosuna göre, Hindistan’ın Rusya’dan yaptığı petrol ithalatının, ocak ayına göre yüzde 40 kadar düşerek günlük yaklaşık 600 bin varile gerilemesi bekleniyor. Boşa çıkan bu sevkiyatların büyük bir kısmı Çin'e yönlendirilirken, bu durum, Çin’in uzun zamandır tercih ettiği İranlı tedarikçiler ile Rusya’yı doğrudan rekabet içinde bırakıyor.
Piyasa kaynaklarına göre, Rusya’nın Ural ham petrolü Brent fiyatının varil başına yaklaşık 12 dolar altında işlem görmektedir. Bu indirim geçen ay 10 dolara kadar inmişti. İran petrolü ise küresel gösterge fiyatın varil başına 11 dolara kadar altında alıcı bulabiliyor. Aralık ayında İran petrolündeki indirim oranı 8-9 dolar aralığındaydı.
Çinli “Teapot” Rafinerileri Sınırda
Bağımsız ve küçük Çinli rafineriler, yani “teapot”lar, geçmişte yaptırımlardan dolayı başka alıcı bulamayan petrol için bir denge unsuru işlevi görüyordu. Ancak bu rafinerilerin kapasitesi sınırlıdır. Çin'in toplam rafinaj kapasitesinin yalnızca yaklaşık dörtte birini oluşturan bu rafineriler, devletin belirlediği ithalat kotalarına tabi durumdalar.
Bu nedenle, Çin tüm Hindistan yönelimli petrolü absorbe edemiyor. Sonuç olarak satılamayan Rus ve İran petrolü Asya açıklarında depolanmaya devam ediyor. Rusya mevcut üretimi kısmak zorunda kalırken, bu durum Kremlin’in Ukrayna savaşı için elde ettiği gelirlerde düşüşe neden oluyor. İran ise, ABD'den gelebilecek olası askeri saldırılara karşı mümkün olduğunca fazla petrol sevk etmeye gayret gösteriyor.
Energy Aspects analisti Jianan Sun, “Çinli özel rafineriler neredeyse kapasite sınırına ulaşmış durumda. Yaptırım kapsamındaki petrol, hem karada hem de denizde depolanıyor,” değerlendirmesinde bulundu.
Çin’in büyük devlet rafinerileri, geleneksel olarak İran petrolünden uzak durmuş ve son dönemde Rus petrolü alımlarını da önemli ölçüde azaltmıştır.
Rusya Çin Pazarında Öne Çıkıyor
Mevcut durum, rekabette İran’ın daha fazla baskı altında kaldığını gösteriyor. Bloomberg’in gemi takip verilerine göre, Rusya’nın Çin limanlarına yaptığı petrol sevkiyatı, şubat ayının ilk 18 gününde günlük 2,09 milyon varile yükselmiş durumda. Bu rakam, ocak ayına göre yaklaşık yüzde 20, aralık ayına kıyasla ise yaklaşık yüzde 50 artış göstermektedir.
Öte yandan, Kpler verilerine göre İran’ın Çin’e ihracatı bu yıl şimdiye kadar günlük yaklaşık 1,2 milyon varil seviyesinde kalmış olup, bu rakam geçen yılın aynı dönemine kıyasla yaklaşık yüzde 12’lik bir düşüşe işaret ediyor.
Kpler ayrıca denizde bekleyen İran petrolü miktarının yaklaşık 48 milyon varile ulaştığını tahmin ediyor. Bu rakam, şubat başında yaklaşık 33 milyon varildi. Artışın büyük bölümü Sarı Deniz ve Singapur Boğazı çevresinde yoğunlaşmış durumda. Asya açıklarında bekleyen Rus petrolü miktarı ise yaklaşık 9,5 milyon varil seviyesindedir.
Jeopolitik Riskler Fiyatları Etkiliyor
ABD’nin İran’a yönelik olası büyük çaplı bir saldırısı, ülkenin petrol ihracatını ciddi ölçüde etkileyebilir. Petrol tesislerinin hedef alınması ya da Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatın aksamasi gibi riskler de gündemde. ABD, Orta Doğu’da geniş bir askeri varlık bulundururken, ABD Başkanı Donald Trump bir diplomatik çözüm yolunu tercih ettiğini belirtmiş olsa da, bir anlaşma sağlanamamasının “çok kötü sonuçları” olacağı uyarısında bulunmuştu.
Rystad Energy Başkan Yardımcısı Lin Ye, Ukrayna'daki olası bir ateşkes beklentisi sebebiyle, Rus petrolünün Çinli alıcılar açısından İran petrolüne kıyasla “göreceli olarak daha az risk” taşıdığını ifade etti.
DOLAR
EURO
İNG. STERLİNİ
İSV. FRANGI
KAN. DOLARI
ÇEYREK ALTIN
BITCOIN