İspanya'da azınlık sol koalisyon hükümetinin aldığı karar doğrultusunda, 23 Şubat 1981'deki başarısız darbe girişimine ait gizli belgeler 45 yıl sonra gün yüzüne çıktı.
Bakanlar Kurulu tarafından 24 Şubat'ta alınan ve Resmi Gazete'de yayımlanan karar gereğince, darbe girişimi ile ilgili 167 belge, hükümetin resmi internet sitesi üzerinden (www.lamoncloa.gob.es) bugün yerel saatle 13.00'de (TSİ 15.00) kamuoyuna sunuldu.
Jandarma Yarbayı Antonio Tejero Molina'nın önderliğindeki yaklaşık 200 jandarmanın Meclis'e girmesiyle gerçekleşen darbe girişimiyle ilgili belgelerde dikkat çeken bazı notlar bulunuyor. Bunlar arasında, 23 Şubat darbesini planlayanların darbenin başarısızlığını, o dönemdeki Kral 1. Juan Carlos'un tutumuna dayandırmaları ve “Bourbon hanedanını rahat bırakmaya ve ona bir beyefendiymiş gibi davranılmasına” vurgu yapmaları yer alıyor.
“İntiharvari Girişim”
Darbe girişiminin hemen ardından üst düzey askeri yetkililer tarafından el yazısıyla kaleme alınan bir belgede, darbeciler başarısızlıklarının ana sebebi olarak Kral Juan Carlos'u rahat bırakmalarını tanımlarken, notun sonunda “Kral, sosyalistlerin hükümet kurma yönündeki intiharvari girişimine devam edecek. Bu nedenle, saygı duyulacak bir sembol olarak bile görülemez.” ifadesine yer verildi.
“Ateş Edin” Talimatı
Belgelerde ayrıca, İspanya istihbarat teşkilatına bağlı Savunma Bilgi Merkezinden 6 kişinin darbe sürecine doğrudan dahil olduğu ve İspanya devlet televizyonu RTVE binasını işgal eden askerlere “gerektiğinde öldürmek için ateş edin” talimatının iletildiği bilgileri de öne çıkan detaylar arasında yer aldı.
“Aptal, Deli, Haydut”
Yarbay Tejero'nun eşi Carmen Diaz Pereira'nın darbe girişimi esnasında gerçekleştirdiği telefon konuşmalarında, eşini “O bir sigara izmariti gibi terk ettiler”, “O bir rezalet, bir aptal; bunun üstüne bir de ona 'deli ve haydut' diyorlar, daha neler olacak, Tanrı bilir.” şeklinde nitelendirmesi ve İspanyol ordusu için “Bu ordunun ne kadar iğrenç olduğunu gördünüz mü?” ifadelerini kullanması belgelerde yer aldı.
Tartışma Konusu Oldu
Başarısız darbe girişimine ait belgelerin kamuya açılması, İspanya'da siyasal tartışmalara da yol açtı.
Başbakan Pedro Sanchez, “Hafıza kilit altında tutulamaz.” diyerek, “kamuoyuna olan tarihi borcu kapatmayı amaçladıklarını” belirtmişken, ana muhalefetteki sağ görüşlü Halk Partisi (PP) ve aşırı sağcı Vox hükümeti ise bu durumu “göz boyama ve gereksiz konuları gündeme getirmek” olarak nitelendirdi.
Parlamenter monarşi ile yönetilen İspanya'da, 23 Şubat 1981 tarihinde Yarbay Antonio Tejero Molina'nın liderliğindeki yaklaşık 200 jandarma erinin meclisi basmasıyla başlayan darbe girişimi, 17 saat sonra başarısızlıkla sonuçlandı. Dönemin Kralı 1. Juan Carlos, televizyon aracılığıyla yaptığı konuşmada darbeyi kınayarak hukukun üstünlüğünü ve demokratik hükümetin devamını savundu.
