Faize Para Var, Emekliye Yok

ŞEHRİBAN KIRAÇ / NEFES

Türkiye’deki 16 milyon 997 bin emekli, bayram ikramiyesine yapılacak zammı büyük bir heyecanla bekliyor. Ancak iktidar, faiz ödemelerine trilyonlarca lira kaynak aktarırken, emekliler için aynı hassasiyeti göstermiyor. 2026 Ocak ayında faize günde 15 milyar 213 milyon TL ödeme yapacak olan hükümet, emeklilere ikramiye olarak günlük sadece 21.9 TL sunuyor. 2018’de 1.000 TL olan bayram ikramiyesi, son 8 yılda yüzde 300 artarak 4.000 TL’ye ulaşsa da, enflasyon karşısında bu miktar toruna verilecek harçlık bile olamayacak bir seviyeye düştü.

2018’de hayata geçen bayram ikramiyesi için yapılan ödemeler, o dönemdeki faiz ödemelerinin yüzde 28’ini oluşturuyordu. Ancak bu oran 2025’te yüzde 6’ya geriledi. 2026’da faize yapılacak ödemenin yüzde 28’i kadar bayram ikramiyesi ödenecek olursa, toplamda 756 milyar lira gerektiği ortaya çıkıyor. Bu miktar ile iki bayramda toplam 48 bin lira bayram ikramiyesi ödenmesi mümkün. Yeter ki, bayram ikramiyelerine de faizler gibi önem verilsin.

İkramiye İçin 370 Milyar TL

Kocaeli Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Aziz Çelik, “Eğer bayram ikramiyesinin faizin değeri kadar bir kıymeti olsaydı, 24 bin lira olmalıydı” açıklamasında bulundu. Çelik’in NEFES için hazırladığı rapora göre, emekli bayram ikramiyesinin merkezi yönetim bütçesindeki payı 2018’de yüzde 2.5 iken, 2025’te bu oran yüzde 0.8’e düştü. Aynı dönemde faizlerin bütçe içindeki payı ise 2018’de yüzde 8.9, 2025’te ise yüzde 14 seviyesine yükseldi.

2018-2025 yılları arasında, bayram ikramiyesi için toplamda 370 milyar lira harcanırken, faize ayrılan kaynak 4 trilyon 800 milyar TL’yi aştı. Eğer bütçeden bayram ikramiyesi için aynı 2018’de olduğu gibi yüzde 2.5 ayrılırsa, 2026’da her bayram için 15 bin TL ikramiye ödenmesi mümkün olacak. İki bayram için 30 bin lira ikramiye ödemek için, 2026 bütçesinin yüzde 2.5’ine denk gelen 480 milyar TL'lik kaynak ayırmak yeterli. Çelik, “2026 bütçesi için faize ayrılan 2.7 trilyonun yüzde 17.7’sinin emeklilere iki bayramda 30 bin TL ikramiye sağlaması mümkün” dedi.

Haftaya Meclis’e Gelecek

En düşük emekli aylığıyla geçim mücadelesi veren yaklaşık 5 milyon emekli, 20 bin liralık sefalet ücreti ile durumunu sürdürüyor. Bayram ikramiyesi ise artık bir müjde değil, emeklilere sunulan yoksulluğun resmi bir göstergesi haline geldi. Bayram ikramiyesinin ne kadar artacağına dair iktidar kanadından henüz bir açıklama yapılmadı. AKP’nin mali torba kanun teklifinin önümüzdeki hafta Meclis’e sunulması bekleniyor. AKP Grubu, emekli ikramiyesini artıracak düzenlemeyi bu mali torba teklifine eklemeyi planlıyor. 2018’de verilen 1.000 lira bayram ikramiyesi, iki bayramda 434 dolara karşılık gelirken, bu rakam şu anda 8.000 lira yani 183 dolara düşmüş durumda. Aradan geçen 8 yılda emekli, ikramiyeden 251 dolar kaybetmiş durumda.