Çocuk Yoksulluğunun Boyutları

ŞEHRİBAN KIRAÇ / NEFES

Türkiye'de yoksulluk, açlık, enflasyon ve genel mutsuzluk oranları yükseliyor. Nüfusun dörtte birinden fazlasını temsil eden çocuklar, bu olumsuz koşullardan en çok etkilenen kesimlerin başında geliyor. Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olan çocuk sayısı Türkiye'de 9 milyona yakın bir rakama ulaştı.

Eurostat verilerine göre, Avrupa Birliği ülkeleri arasında çocukların yüzde 24'ü yoksulluk riski altında ve sosyal dışlanma sorunu yaşıyor. Türkiye ise yüzde 39.5 ile bu ülkeler arasında en yüksek oranı taşıyor. Ülkede 21 milyon 817 bin çocuktan 8 milyon 617 bini yoksulluk içinde büyümekte. Son günlerde dini eğitim, akran zorbalığı ve iş kazalarıyla gündeme gelen çocuklar için yoksulluk giderek derinleşiyor. Yetersiz beslenen çocuk sayısı da hızla artıyor.

Gıda fiyatlarının düzenli artışı, yoksul hanelerdeki çocukları doğrudan etkiliyor. Uzmanlar, okullarda ve diğer eğitim kurumlarında kalori değerleri hesaplanarak en az bir öğün sağlıklı ve ücretsiz yemek verilmesi gerektiğinin altını çiziyor. Ayrıca, gelişim çağındaki tüm çocuklara ücretsiz süt desteği sağlanmalı ve çocukların sağlık hizmetlerine eşit ve ücretsiz erişimi olmalıdır.

Meyve Tüketemiyorlar

Türkiye, OECD ülkeleri arasında çocuk yoksulluğunda ikinci sırada yer almakta. OECD'nin 2024 yılına ait “Hayat Nasıl?” raporuna göre, ülkemizdeki 15 yaşındaki öğrencilerin yüzde 20'si, yeterli parası olmadığı için haftada en az bir gün aç kalmakta. MEB'in okullarda dağıttığı oruç çizelgesine rağmen, her 5 çocuktan 1'i okula aç gitmekte.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri, çocukların yaşadığı yoksulluğu gizleyemiyor. Her 10 aileden biri, çocuklarına yeni giysi alamazken, yine her 10 aileden biri, çocuklarının gün içinde taze meyve ve sebze tüketmesini sağlayacak durumda değil. Çocukların yüzde 24.5'inin evde oynayabileceği bir oyuncak yok. Ayrıca, çocukların yüzde 41.2'si arkadaşlarını oyuna veya yemeğe davet edemiyor.

Okulu Bırakıp Çalışıyorlar

Yoksulluk ve sosyal dışlanma, çocukların eğitim hakkını doğrudan etkiliyor. Türkiye'de örgün eğitim dışında kalan çocuk sayısı 1.5 milyona ulaştı. Okulu bırakan çocukların iş hayatına atılması da hızla artmakta.

İstatistikler, her dört çocuktan birinin çalıştığını göstermekte. 15-17 yaş grubu çocukların iş gücüne katılma oranı, 2023'te yüzde 22.1 iken, 2024'te bu oran yüzde 24.9'a yükseldi.

Birçok çocuk kayıt dışı işlerde çalıştırılmakta; iş kazalarında hayatını kaybeden çocuk sayısı ise her yıl artış göstermekte. Son 13 yılda her yıl 63-64 çocuk iş kazalarında hayatını kaybetmekte. 2025'te bu rakamın 94'e ulaşması bekleniyor.