Giresun ’un Espiye ilçesine bağlı Soğukpınar Beldesi’nde 66 yaşındaki Yaşar Yılmaz, demir çarkların kısa ömürlü olması nedeniyle ahşap çark yapımına dönerek köy değirmenlerini yeniden çalışır hale getiriyor.
Mesleği eski ustalardan görerek öğrendiğini anlatan Yılmaz, yaklaşık 20 yıl önce ilk değirmen çarkını yaptığını söyledi. Yılmaz, “Eskiden demir çarklar yoktu, eski ustalar ahşap çark yapardı. Sonra demir çarka yöneldiler, ancak demir çarklar da kısa sürede paslanıp yıpranıyordu. Sonra yeniden ahşap çarka dönüş oldu. Fakat artık eski ustalar kalmamıştı. Ben çok eskiden yapan ustalardan bir şeyler görmüştüm. Değirmenin çarkı kırılmıştı. Kızılağaç ağacını yarıp şekil vererek değirmeni yeniden döndürdük” dedi.
BAKIRLI SU DEMİRİ ÇÜRÜTTÜ, AHŞAP ÇARK DEĞİRMENİ YENİDEN DÖNDÜRDÜ
Bölgedeki suyun yapısının da çarkların ömrünü etkilediğini belirten Yılmaz, Kızılkaya'daki maden nedeniyle sudaki bakır oranı yüksek olduğundan metal çarkların kısa sürede yıprandığını ifade etti. Yaz mevsiminde dere sanki kırmızı boyayla boyanmış gibi akmakta. Sudaki bakır oranı yüksek olduğu için metal çarklar kısa sürede çürüyor ve bir yıl içinde kullanılamaz hale geliyor. Bu nedenle ahşap çark yapmaya karar verdik. Ahşap çarklar daha dayanıklı. Ağaçtan yaptığımız çarkların ömrü daha uzun oluyor. Şu anda değirmen bizim yaptığımız çarklarla dönüyor ve eskisinden daha verimli çalışıyor” dedi.
ESKİ USTALAR KALMADI
Değirmen ustalığının giderek unutulduğunu vurgulayan Yılmaz, kendisinden önce bu işi yapan ustaların artık hayatta olmadığını kaydetti. Mesleği dayısından öğrendiğini ifade eden Yılmaz, “Dayım bu işin ustasıydı. Kaşık, kepçe yapardı, değirmen işleriyle uğraşırdı. Değirmenin kepçeleri kırılınca hemen yenisini yapıp takardı. Biz de onlardan gördük, öğrendik. Bir şeyi görmek önemli ama yapmak için de yetenek gerekiyor” dedi.
SU DEĞİRMENİ HALA ÖNEMLİ BİR İHTİYAÇ
Bölgedeki hayvancılık faaliyetleri nedeniyle değirmenlerin hala önemli bir ihtiyacı karşıladığını belirten Yılmaz, “Köylerimizde geçim kaynağı genellikle tarım ve hayvancılıktır. Özellikle hayvancılık oldukça yaygındır. Bu nedenle hayvanların yem ihtiyacını karşılamak için yetiştirilen arpa ve mısır değirmenlerde öğütülmektedir. Ayrıca mısır unu elde etmek için de değirmenler kullanılmaktadır. Bu yüzden değirmenler yöremizde hala önemli bir ihtiyacı karşılamaya devam ediyor” şeklinde konuştu.
