Dünya kömür fiyatlarındaki yükseliş Türkiye'yi de etkiliyor

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan gerilim, küresel enerji piyasalarında fiyatları yükseltti. Bölgedeki enerji akışına dair risklerin artması doğal gaz fiyatlarını sert şekilde artırırken, yükselen navlun maliyetleri ve yakıt ikamesi nedeniyle kömür fiyatları da güçlü bir artış gösterdi.

27 Şubat’ta başlayan saldırılar ve İran’ın misillemeleriyle gerilim daha da tırmandı. Bu durum, özellikle Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol ve doğal gaz arzına yönelik endişeleri artırarak enerji piyasalarında zincirleme fiyat artışlarına yol açtı.

Gaz fiyatlarındaki yükselişin yanı sıra sevkiyat maliyetlerinin artması ve taşımacılıktaki gecikmeler de kömür fiyatlarını yukarı çekti. Bu gelişmeler, dünya genelinde referans kabul edilen Newcastle ve Rotterdam kömür piyasalarında güçlü fiyat artışlarına neden oldu.

İKİ YILIN ZİRVESİNE ÇIKTI

Asya piyasasının referansı olan Newcastle kömür vadeli işlemleri 27 Şubat’ta ton başına 115,80 dolardan kapandı. Fiyatlar 9 Mart’ta 138 dolara çıkarak Aralık 2024’ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü. Newcastle’da 10 Mart kapanışı ise ton başına 133,65 dolar oldu.

API2 Rotterdam Kömürü de 27 Şubat'ta kapanışı ton başına 106 dolarken, 9 Mart'ta 132 dolardan işlem gördü. Bu rakam Mayıs 2023'ten bu yana görülen en yüksek seviye oldu. Söz konusu borsada 10 Mart kapanışı ton başına 121 dolardan gerçekleşti.

Ember Türkiye ve Kafkaslar Bölge Lideri Ufuk Alparslan, mevcut jeopolitik krizin doğal gaz fiyatlarında keskin artışa yol açtığını belirtti.

Martta Avrupa Birliğinde doğal gaz santrallerinde üretilen elektriğin maliyetinin yüzde 51 arttığını kaydeden Alparslan, “Bazı ülkelerde kömür ve gaz, elektrik üretiminde birbirinin yerine kullanılabilen yakıtlar olarak işlev görüyor. Gazdan elektrik üretimi pahalılaştıkça, üreticiler kömüre yönelme eğilimi gösterebiliyor” dedi.

Geçen yıl kömürden elektrik üretiminin kömüre bağımlı ülkelerde bile gerilediğini vurgulayan Alparslan, dünyanın en büyük iki kömür bazlı elektrik üreticisi Çin ve Hindistan'ın yanı sıra Almanya ve Polonya'daki üretim düşüşlerinin de dikkat çekici olduğunu söyledi.

TÜRKİYE DE ETKİLENİYOR

Alparslan, Türkiye'nin de küresel kömür fiyatı yükselişinden etkilendiğine işaret ederek, şöyle konuştu:

“2025'te Türkiye, kömürden ürettiği elektriğin yaklaşık üçte ikisini ithal kömürden karşıladı. Buna karşın, yerli kömürün enerji içeriği düşük ve mevcut linyit santrallerinin önemli bölümü yaşlanmış durumda. İthalata dayalı bu yapı ve jeopolitik risklerin artırdığı fosil yakıt fiyat dalgalanmaları, Türkiye'nin enerji politikasında yenilenebilir enerjiyi genişletmenin stratejik önemini daha da güçlendiriyor.”

NAKLİYE MALİYETLERİ VE DOĞAL GAZ FİYATLARI ETKİLİ

Ulusal Enerji Analizi Merkezi Araştırmacısı Lars Schernikau da kömür fiyatlarındaki artışta, doğal gaz fiyatlarının keskin şekilde yükselmesinin yanı sıra sevkiyat rotalarının uzaması ve artan yakıt maliyetleri nedeniyle navlun maliyetlerinin artmasının da etkili olduğunu söyledi.

Kömür fiyatlarının büyük ölçüde doğal gaz fiyatlarından etkilendiğini ifade eden Schernikau, “Orta Doğu'daki fiziksel arz sorunları nedeniyle gaz fiyatlarının keskin şekilde yükselmesi, tüm enerji kompleksinde fiyatları yukarı çekiyor ve buna kömür de dahil oluyor” değerlendirmesinde bulundu.