İran savaşı ABD bütçe krizini derinleştirebilir

ABD Kongre Bütçe Ofisi (CBO), 11 Şubat’ta yayımladığı 10 yıllık bütçe tahminlerinde 2026–2035 dönemine ilişkin oldukça karamsar bir tablo ortaya koydu. Rapora göre on yılın sonunda bütçe açığının GSYH’nin yüzde 6,5’ine, kamu borcunun ise yüzde 120’sine ulaşması bekleniyor.

Ekonomistler ve düşünce kuruluşları söz konusu projeksiyonları “son derece kaygı verici” ve mevcut mali politikanın sürdürülemez olduğuna işaret eden bir gelişme olarak değerlendirdi.

Raporda dikkat çeken en önemli eğilimlerden biri ise faiz giderlerindeki hızlı artış oldu. ABD federal bütçesinde faiz ödemeleri halihazırda toplam harcamaların yaklaşık beşte birini oluşturuyor.

SAVAŞ MALİYETLERİ BASKIYI ARTIRIYOR

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı askeri operasyon, zaten kırılgan olan ABD mali dengeleri üzerindeki baskıyı daha da artırabilecek bir unsur olarak öne çıkıyor.

Uzmanlara göre çatışmanın kısa sürede sona ermesi halinde bütçe üzerindeki etkisi sınırlı kalabilir. ABD Başkanı Donald Trump da 9 Mart’ta Florida’da düzenlediği basın toplantısında savaşın “yakında sona erebileceğini” ifade etti.

Ancak operasyonların haftalarca sürmesi durumunda mali yükün hızla artabileceği belirtiliyor.

İLK GÜNLERDE MİLYARLARCA DOLARLIK MALİYET

Savaşın ilk günlerine ilişkin maliyet hesaplamaları oldukça yüksek rakamlara işaret ediyor.

Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS) tarafından yapılan erken dönem tahminine göre, çatışmanın ilk 100 saatinde ABD’nin harcaması yaklaşık 3,7 milyar dolar oldu. Bu rakamın 3,1 milyar doları mühimmat yenileme maliyetlerinden oluştu.

Kongre kaynaklarının aktardığı başka bir hesaplamaya göre ise Pentagon, savaşın ilk 48 saatindeki maliyeti 5,6 milyar dolar olarak değerlendirdi. Bu rakama uçaklar ve savaş gemileri gibi operasyonel maliyetlerin dahil olmadığı belirtiliyor.

Uzmanlar, günlük maliyetin yaklaşık 800 milyon dolar civarında olduğunu öngörüyor. Bazı tahminlerde ise bu rakamın günde 1 milyar dolara kadar çıkabileceği ifade ediliyor.

Savaşın iki ay sürmesi durumunda ABD vergi mükelleflerine maliyetinin yaklaşık 65 milyar dolar olabileceği hesaplanıyor.

BÜTÇE AÇIĞI DAHA DA BÜYÜYEBİLİR

CBO’nun tahminlerine göre 2026 mali yılında ABD bütçe açığının 1,853 trilyon dolar olması bekleniyor.

İran savaşının iki ay sürmesi halinde ortaya çıkabilecek 65 milyar dolarlık ek harcama ve yaklaşık 1,4 milyar dolarlık faiz yükü, bütçe açığını yaklaşık 66,4 milyar dolar artırabilir.

Bu artış, bütçe açığının GSYH içindeki payını yüzde 5,8’den yaklaşık yüzde 6’ya çıkarabilir.

TARİF KARARI DA GELİR KAYBINA YOL AÇABİLİR

ABD bütçesi üzerindeki baskıyı artırabilecek bir diğer gelişme ise ABD Yüksek Mahkemesi’nin Trump yönetiminin uyguladığı bazı tarifeleri iptal etmesi oldu.

Sorumlu Federal Bütçe Komitesi’nin hesaplamasına göre, tarifelerin yerine yüzde 10’luk genel bir gümrük vergisi uygulanması halinde ABD bu yıl yaklaşık 74 milyar dolar daha az gelir elde edebilir.

Bu gelir kaybı ile İran savaşının olası maliyeti birlikte değerlendirildiğinde, ABD bütçesine toplam etkisinin yaklaşık 139 milyar dolara ulaşabileceği hesaplanıyor.

UZAYAN SAVAŞ MALİYETLERİ KATLAYABİLİR

Uzmanlar, savaşın uzamasının ABD bütçesi üzerindeki baskıyı ciddi şekilde artırabileceği uyarısında bulunuyor.

Zaten yüksek seviyelerde seyreden bütçe açıkları, artan faiz ödemeleri ve yeni harcamalar birleştiğinde, ABD’nin kamu maliyesi üzerindeki yükün daha da ağırlaşabileceği belirtiliyor.