İthal Ayakkabı Ayağımıza Vurdu

ŞEHRİBAN KIRAÇ / NEFES

Avrupa’nın en önemli ayakkabı üretim üssü olan Türkiye’de pahalılık nedeniyle vatandaş ayakkabı alamaz duruma gelirken, ihracat da dip yaptı. Son bir yılda iç piyasaya satılan ayakkabı miktarı 350-360 milyon çiftten yaklaşık 80 milyonluk azalışla 280 milyon çift civarına geriledi. Yıllık kişi başı ayakkabı tüketimi ise 4.1 çiftten 3.2 çift civarına geriledi.

Türkiye Ayakkabı Sanayicileri Derneği (TASD) Başkanı Berke İçten, “Alım gücü düştü. Ayakkabı pahalandı, insanlar alamıyor. Turiste yapılan satışlar da düştü. Yıllık enflasyon yüzde 35 civarındayken, ayakkabıda enflasyonunun yüzde 6-7’lerde olması satılmadığını gösteriyor. Şu anda markalar indirim kampanyaları, bir alana bir bedava ya da çadır günleri yapıyor, çünkü içeride çok stok var. Satışlar çakılmış durumda” dedi. İçten, Türkiye’de 100 liraya üretilen bir ayakkabının mağazaya gelene kadar, işçilik maliyetleri, kira giderleri ve diğer maliyetler nedeniyle fiyatının üçe katlanarak 300 liraya çıktığını vurgulayarak, vatandaşın aynı marka ayakkabıyı İtalya’dan daha ucuza aldığını dile getirdi.

Yüzlerce Fabrika Kapandı

Türkiye’nin 2022’de yıllık 580 milyon çiftle Avrupa’nın en büyük üretim kapasitesine sahip olduğunu anımsatan Berke İçten, “O dönem yaklaşık 350 bin kişiye istihdam sağlıyorduk ve 377 milyon çift ayakkabı ihraç ederek ülkemize 1.3 milyar dolar döviz kazandırdık. Ancak uygulanan ‘düşük kur yüksek faiz’ politikası rekabetçiliğimizi zayıflattı. 2022’de 377 milyon çift olan ihracatımız, 2025’te 187 milyon çifte geriledi. İhracatımız 1.3 milyar dolardan 1 milyar dolara indi. 2026 Ocak’ta 9 milyon 16 bin çift ihracata karşılık 9 milyon 86 bin çift ayakkabı ithal ettik. İthalatımız ilk kez ihracatın önüne geçti. Yüzlerce fabrika ve atölye kapandı. İstihdamın yüzde 35-40’ını kaybettik” ifadelerini kullandı.

Yüzde 30 Zam Başladı

TASD Başkanı Berke İçten, Orta Doğu’daki savaşla hammadde fiyatlarında yüzde 30’a varan zamlar başladığını söyledi. Tedarik zincirindeki aksamalar nedeniyle Avrupa’dan siparişlerin Türkiye’ye kayabileceğini söyleyen İçten, “Yeter ki siparişler geldiğinde enflasyonu kontrol altına alabilelim, dövizi dengeleyebilelim. Fiyat rekabetini sağlayamazsak daha çok kaybedebiliriz. Elde üretici kalmayacak. Kemer sıkmanın sonuna geldik. Ekonomi programı uzayacaksa ayakkabı sektörüne özel uygulama şart” diye konuştu. İçten, “Garsonun bahşişine göz yummayan Maliye, taklit ayakkabıdan kaynaklanan 1 milyar dolarlık vergi kaybına nasıl göz yumuyor” dedi.