Ruanda, İngiltere'deki düzensiz göçmenlerin Ruanda'ya gönderilmesini öngören Sığınmacı Ortaklığı Anlaşması'nı tek taraflı feshettiği gerekçesiyle İngiltere'den 106 milyon sterlin tazminat talep etti.
Ruanda ile İngiltere arasındaki Sığınmacı Ortaklığı Anlaşması'nın feshi nedeniyle Lahey'deki Daimi Hakemlik Mahkemesinde tahkim duruşmaları bugün başladı.
Üç hakemli heyet önünde gerçekleştirilen duruşmada Ruanda, İngiltere'nin anlaşma kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmediğini ve ödenmesi gereken meblağları ödemediğini savundu.
Ruanda Adalet Bakanı Dr. Emmanuel Ugirashebuja başkanlığındaki Ruanda heyeti, ülkesinin yıllardır dünyanın birçok yerinden gelen sığınmacılara ev sahipliği yaptığını ve sığınmacı kabulü konusunda önemli bir tecrübesi olduğunu vurguladı.
İngiltere'nin anlaşmayı tek taraflı olarak feshetmesinin Ruanda'yı hayal kırıklığına uğrattığını belirten Ugirashebuja, Ruanda'nın anlaşmayı sürdürmek istediğini ifade etti.
Ruanda'nın avukatları, “İngiltere'nin anlaşmayı feshetmesi, halihazırda ödenmesi gereken herhangi bir tutarı ödeme yükümlülüğünü değiştirmez.” ifadeleriyle anlaşma kapsamında 2. ve 3. yıllarının her biri için Ruanda'ya ödenmesi öngörülen 50'şer milyon sterlinin İngiltere tarafından ödenmesini istedi.
Ruanda, anlaşma kapsamında 100 milyon sterline ek olarak daha önce kabul ettiği düzensiz göçmenlerin barındırma maliyetleri için 6 milyon sterlin daha talep etti.
Ayrıca, Ruanda İngiltere'den anlaşmayı ihlal ettiği için resmi bir özür dilemesini ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliğinin (BMMYK) Ruanda'da barındırdığı göçmenler için özel bir maddi katkı sağlamasını talep etti.
Ruanda’nın avukatları, anlaşma kapsamında yıllık 300 Ruandalının da İngiltere’ye yerleştirilmesi taahhüdünün yerine getirilmediğini iddia etti.
İNGİLTERE REDDEDİYOR
İngiltere, 27 Şubat 2026 tarihli yazılı savunmasında anlaşmayı ihlal etmediğini belirterek Ruanda'nın tüm taleplerinin reddedilmesini istedi.
İngiltere, Ruanda'nın 300 mültecinin İngiltere'ye yerleştirileceği varsayımını “dayanaksız” olarak değerlendirerek anlaşmada kesin bir sayı belirtilmediğini ifade etti.
İngiltere, yarın ve cuma günü üç hakemli heyet karşısında sözlü savunmasını yapacak.
İngiliz hükümeti, Nisan 2022'de hazırlanan “Ruanda Planı” kapsamında düzensiz göçmenleri ve ülkeye yasa dışı yollarla girip sığınma talebinde bulunanları Ruanda'ya gönderme hedefini açıklamıştı. Ülkede muhalefet, insan hakları örgütleri ile BM başta olmak üzere birçok uluslararası kuruluşun tepkisini çeken bu karar, Yargıtay ve Yüksek Mahkemece yasaya uygun bulunmuştu.
Haziran 2022'de Ruanda'ya 7 kişiyi taşıyan ilk uçuş, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararıyla durdurulmuştu. Yüksek Mahkeme, 15 Kasım 2023'te Ruanda'ya gönderilecek kişilerin bu ülkede kötü muameleye maruz kalma ve kendi ülkelerine gönderilme gibi riskler taşıdığını belirterek planın yasaya uygun olmadığını açıklamıştı.
Bunun üzerine Ruanda ile 5 Aralık 2023'te yeni bir anlaşma imzalandı. Bu anlaşmaya göre, İngiltere'nin Ruanda'ya gönderdiği düzensiz göçmenler, İngiltere dışında başka bir üçüncü ülkeye sınır dışı edilemeyecek, Ruanda'daki diğer sığınmacılarla aynı haklara sahip olacak ve yasal talepleri için destek alacaklardı.
İngiltere, 16 Aralık 2025'te Ruanda'ya anlaşmayı tek taraflı feshettiğini ve anlaşmanın 23 (5) maddesi uyarınca feshin, bildirimde üç ay sonra 16 Mart 2026'da yürürlüğe gireceğini bildirmişti.
Ruanda, İngiltere'nin fesih bildiriminin anlaşmaya aykırı olduğu gerekçesiyle 24 Kasım 2025'te PCA'ya tahkim sürecinin başlatılması için talepte bulundu.
