Ruanda, İngiltere'deki düzensiz göçmenlerin Ruanda'ya gönderilmesini öngören Sığınmacı Ortaklığı Anlaşması'nı tek taraflı feshetmesi nedeniyle İngiltere'den 106 milyon sterlin tazminat talep etti.
Ruanda ile İngiltere arasındaki Sığınmacı Ortaklığı Anlaşması'nın feshi sebebiyle Lahey'deki Daimi Hakemlik Mahkemesi'nde görüşülen tahkim duruşmaları bugün başladı.
Üç hakemli heyet önünde gerçekleştirilen duruşmada Ruanda, İngiltere'nin anlaşma kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmediğini ve ödenmesi gereken tutarları ödemediğini savundu.
Ruanda Adalet Bakanı Dr. Emmanuel Ugirashebuja'nın başkanlık ettiği Ruanda heyeti, ülkesinin uzun yıllardır dünyanın birçok bölgesinden gelen sığınmacılara ev sahipliği yaptığını ve bu alanda önemli bir deneyime sahip olduğunu belirtti.
İngiltere'nin tek taraflı olarak Sığınmacı Ortaklığı Anlaşması'nı feshetmesinin Ruanda'yı hayal kırıklığına uğrattığını ifade eden Ugirashebuja, Ruanda'nın anlaşmayı sürdürme arzusunu dile getirdi.
Ruanda'nın avukatları, “İngiltere'nin anlaşmayı feshetmesi, halihazırda ödenmesi gereken cualquier bir tutarı ödeme yükümlülüğünü değiştirmez.” diyerek, anlaşma kapsamındaki 2. ve 3. yıllar için her biri 50 milyon sterlinin İngiltere tarafından ödenmesini talep etti.
Ruanda, anlaşma çerçevesinde 100 milyon sterline ek olarak kabul ettiği düzensiz göçmenlerin barındırma maliyeti için 6 milyon sterlin daha istemektedir.
Ayrıca Ruanda, İngiltere'den anlaşmayı ihlal ettiği için resmi bir özür talep etmekte ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği'nden (BMMYK) Ruanda'da barındırılan göçmenler için özel bir maddi katkı yapılmasını istemektedir.
Ruanda'nın avukatları, anlaşma kapsamsında yıllık 300 Ruandalının İngiltere'ye yerleştirilmesi taahhüdünün de yerine getirilmediğini iddia etti.
İNGİLTERE REDDEDİYOR
İngiltere, 27 Şubat 2026 tarihli yazılı savunmasında, anlaşmayı ihlal etmediğini belirterek Ruanda'nın tüm taleplerinin reddedilmesini talep etti.
İngiltere, Ruanda'nın 300 mültecinin İngiltere'ye yerleştirilmesi varsayımını “dayanaksız” olarak değerlendirerek, anlaşmada kesin bir sayı yer almadığını kaydetti.
İngiltere, yarın ve cuma günü üç hakemli heyet karşısında sözlü savunmasını yapacak.
İngiliz hükümeti, Nisan 2022'de hazırlanan “Ruanda Planı” çerçevesinde düzensiz göçmenler ile ülkeye yasa dışı yollarla girip sığınma talebinde bulunan kişilerin Ruanda'ya gönderilmesi hedefini duyurmuştu. Bu karar, muhalefet, insan hakları örgütleri ve birçok uluslararası kuruluş tarafından eleştirildi fakat Yargıtay ve Yüksek Mahkeme tarafından yasaya uygun bulunmuştu.
Haziran 2022'de Ruanda'ya 7 kişiyi taşıyan ilk uçuş, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararıyla durdurulmuştu. Yüksek Mahkeme, 15 Kasım 2023'te Ruanda'ya gönderilecek kişilerin bu ülkede kötü muameleye maruz kalma ve kendi ülkelerine sınır dışı edilme riski bulunduğuna dikkat çekerek planın yasaya uygun olmadığını bildirmişti.
Bunun üzerine Ruanda ile 5 Aralık 2023'te yeni bir anlaşma imzalanmıştı. Bu anlaşmaya göre, İngiltere'nin Ruanda'ya gönderdiği düzensiz göçmenler, İngiltere dışında başka bir ülkeye sınır dışı edilemeyecek, Ruanda'daki diğer sığınmacılarla aynı haklardan yararlanacak ve yasal talepleri için destek alacaklardı.
İngiltere, 16 Aralık 2025'te Ruanda'ya anlaşmayı tek taraflı olarak feshettiğini ve feshin, 23 (5) maddesi uyarınca üç ay sonra 16 Mart 2026'da yürürlüğe gireceğini bildirdi.
Ruanda, İngiltere'nin fesih bildirimini anlaşmaya aykırı bulup 24 Kasım 2025'te PCA'ya tahkim sürecinin başlatılması için talepte bulundu.
