PERVİN SÜMER / NEFES
Norveç’e gelişimin sebebi Kuzey Işıkları’nı görmek idi. Oslo’da bir gece kalıp Tromso’ya geçtim. Güneş’ten gelen yüklü parçacıkların atmosferle etkileşimi sonucu oluşan Kuzey Işıkları’nın (Northern Lights) görüldüğü yerler; Norveç’in kuzeyi, İsveç, Finlandiya, İzlanda ve Kanada’nın bazı bölgeleri.
Ben Norveç’te Tromso şehrini seçtim bu muhteşem doğa olayına tanık olmak için. Bunu görebilmek hem şansa hem de doğru şartlara bağlı. Ben çok şanslı olduğumu söyleyebilirim, çünkü iki gece üst üste gördüm.
FARKLI BİR DÜNYA
İlk seferinde -10 derecede Hansnes’te bir dağın tepesinde abartısız 6 saat bekledim turdaki diğer arkadaşlarımla birlikte. İkincisinde ise bir katamaranda Kuzey Denizi’nin ortasında Kvaloya’da izledim. Ekipte 4 ABD’li, 2 Brezilyalı, 2 Hintli, 2 İngiliz, 1 Tayvanlı ve kız kardeşlerimle birlikte 3 Türk de bizdik.
Hintli çiftin Kuzey Işıkları altında evlilik teklifi törenine tanık olduk. İlk ışıkları görmeye başladığımda bayılacak gibi oldum. Komik gelecek ama kendimi başka bir dünyada, uzayda ya da ayda gibi hissettim. Duygularımı tarif etmek o kadar zor ki ‘anlatılmaz yaşanır’ diyebilirim.
SOĞUK-SICAK
Bu doğa harikasının neredeyse herkesin “mutlaka görülmesi gereken yerler” listesinde olduğunu da söyleyebilirim. Gökyüzünde büyüleyici renkler karşısında gözlerimi alamadım, evrendeki yerimi hatırladım, insanın küçücük bir detay olduğunu anladım. Büyülendim, sakinlik ve huzur hissettim. ‘Yaşıyor olmaktan’ mutluluk duydum. Buz gibi havadaydım ama kendimi güneşe yakın hissettim. Ve defalarca bu an için şükrettim.
REN GEYİKLERİYLE BULUŞMA
Buralara kadar gelmişken Norveç’in yerel Sami halkını görmeden dönmek olmazdı. Sami halkı, Norveç, İsveç, Finlandiya ve Rusya’nın kuzeyinde yaşayan yerli bir topluluk. Dünyada 130 bin Sami olduğu tahmin ediliyor. Dilleri, kültürleri ve gelenekleriyle birbirlerine bağlı kalmışlar. Parlamentoları ve bayrakları var.
Bugün toprak hakları, dil ve kültürel miraslarını koruma mücadelesi veriyorlar. Madencilik, enerji projeleri ve büyük şirketlerin faaliyetleri Samiler için bir tehdit. Ren Geyiği yetiştiriyorlar, balıkçılık ve avcılık yapıyorlar. Ben Sami halkından Anna ile tanıştım.
Anna kendini halkına adamış, bilinçli bir kadın. BM’de konuşmalar yaparak Samiler’in sesini dünyaya duyurmaya çalışıyor. 4 çocuk annesi Anna ile sohbet ettik. Ren Geyiği yahnisi yedik, çok da lezzetliydi, tadı dana eti gibiydi.
SAKALLI FOKLARLA…
Norveç sakallı fokların da memleketi. Burada ağırlıkları 200 kilo gelen Jida ve Wilson adlı foklarla da tanıştım. Beslenme saatlerine denk geldim. Fokların “sakal” gibi görünen bıyıklarının radar gibi çalıştığını ve av bulmalarına yardımcı olduğunu öğrendim. Türlerinin en büyükleri olan bu gür sesli foklar, o kadar uzun bıyıklara sahipler ki, adlarını da bu bıyıklardan almışlar.
‘SAMİ CHANEL’ GİYSİ 6 BİN EURO!
Anna giydikleri kıyafetlerinden bahsetti. Ren Geyiği derisinden yapılmış çocuk elbisesinin fiyatının 6 bin Euro olduğunu söyledi. Anna, “Bu da bizim Sami Chanel’imiz” diyerek espri de yaptı.
Anna, “Büyükannemin 75 yıl önce yaptığı elbiseyi ben ve kızlarım da giydi, torunlarım da giyecek. Giysilerimizi buzdolabında saklıyoruz çünkü sıcak odalarda, giysiler kurur ve kağıt gibi bozulur. Ayakkabılar ise erkek Ren Geyiği bacaklarından yapılıyor. Ve asla çorap giymiyoruz. Ayaklarımız hem sıcak hem de kuru kalıyor” dedi.
DAĞ İÇİNDE GİZLİ SIĞINAK
Norveç topraklarında bir sır yatıyor: Dağların aralarına oyulmuş mağaraların içine gizlenmiş sığınaklar… En ilginci de Olavsvern denizaltı üssü. Fyordları gezerken bu üssü de gördüm. Soğuk Savaş döneminde, işgal anında Norveç silahlı kuvvetlerinin saklanabilmesi için yapılmış.
Üssün çıkışındaki 909 metrelik tünel ve dev kapı, güvenlik seviyesini en üst düzeye çıkarıyor. Bu üs 2009’da kapatılmış 2013’te ise bir Norveç emlak şirketi, satın alıp teknelere kiralamaya başlamış. Zamanında Sovyet tehdidine karşı yapılan bu tüneli şimdi daha çok Rus balıkçılar kullanıyormuş. Norveçliler ise bunu şüphe ile karşılıyor.
GEZİDEN DİP NOTLAR
– Norveç suç oranı çok düşük, güvenli ülkeler kategorisinde yer alıyor. Diyelim ki otobüste bir şey unuttunuz. Sosyal medyada paylaşıyorsun. Sonraki gün unuttuğun şey seni kapıda buluyor. Bırakın şiddeti, cinayeti; hırsızlık bile yok denecek kadar az.
– Market çıkışlarında geri dönüşüm için değişik renklerde poşetler bulunuyor. Ücretsiz alıp evde çöpleri ayrıştırabiliyorsun.
– Norveç dünyanın en pahalı ülkelerinden. Dışarıda yemek yaklaşık 1500 ile 2000 TL arası, kahve ise 250-400 TL arası. Su her yerde ücretsiz.
– Restoran veya kafelerde erkek ve kadın tuvaletlerinin ortak olması hoşuma gitmedi.
