Barınma krizi derinleşiyor

ENGİN ESEN / NEFES

Orta Doğu’daki savaş koşulları nedeniyle konut kredisi faizleri bankaların çoğunda yükselirken, yeni yayımlanan bir rapor özellikle dar gelirliler için barınma krizinin derinleştiğini gözler önüne serdi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) son toplantısında politika faizi oranını yüzde 37’de tutmasına rağmen, piyasaya gecelik borç verme faiz oranı olan yüzde 40’tan para vermeye başlayınca, konut kredisi faiz oranları da bankaların çoğu için yüzde 2.49 civarından yüzde 2.60-2.99 bandına çıktı. Böylece, sadece 1 milyon TL’lik konut kredisinin aylık taksit ödemesi asgari ücret düzeyine çıktı.

Türkiye Sınai Kalkınma Bankası'nın (TSKB) yayımladığı konut piyasası raporuna göre, 2025 itibarıyla 120 metrekarelik temsili bir konutun fiyatı hane halkı gelirinin 11 katı. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2025’te ortalama hane halkı kullanılabilir geliri 2025’te 662 bin 414 TL oldu. Temsili konut fiyatı ise 7 milyon 286 bin TL düzeyinde. Nüfusun en dar gelirli yüzde 20’lik kesimindekiler ise aynı konutu satın almak istediklerinde, 26 yıl boyunca başka masraf yapmadan gelirlerini buraya ayırmaları gerekiyor.

Gelirin Yüzde 66’sı Kira

TCMB’nin şubatta yayımlamaya başladığı Yeni Kiracı Kira Endeksi’ne dayanılarak hazırlanan raporda, Türkiye geneli için bu sürenin uzun dönem ortalamasının 8.6 olduğu belirtildi. Rapora göre, Türkiye’deki ortalama bir hane halkı ev sahibi değilse, gelirinin yaklaşık yüzde 66’sını kiraya ayırmak zorunda. TSKB, Avrupa Birliği’nin istatistik kurumu Eurostat’ın bu konuda yüzde 40’ı “barınma krizini” sınırı kabul ettiğini hatırlatarak, son 8 yılda sadece 2019’da bu sınırın altına inildiğine dikkat çekildi.

7.3 Milyon Aile Kiracı

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan Yoksulluk ve Yaşam Koşulları İstatistikleri 2025 raporuna göre, konuta sahipliği oranı yüzde 57.1 olurken, kirada oturanların oranı yüzde 27, lojmanda oturanların oranı yüzde 0.9, kendi konutunda oturmayıp kira ödemeyenlerin oranı ise yüzde 15 kaydedildi. Toplam 26 milyon 977 bin hane bulunan Türkiye’de, kiracı hane sayısı 7.3 milyon civarında. Geçen yıl 1.5 milyondan fazla konut satılmasına rağmen kiracı oranında ciddi gerileme olmaması, gelir dağılımı adaletsizliğinin göstergesi olarak yorumlanıyor.