Karahan'dan altın satışı açıklaması: Vadesi geldiğinde geri dönecek

Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan çatışmaların ardından, Merkez Bankası'nın başladığı altın satışlarına ilişkin önemli açıklamalarda bulundu.

Karahan, “İşlemlerin önemli bir kısmı vadeli altın-döviz takası niteliğinde; vadesi geldiğinde söz konusu altınlar yeniden rezervlerimize geri dönecek.” ifadelerini kullandı.

Anadolu Ajansı'na konuşan Karahan, Körfez bölgesindeki savaşın Türkiye ekonomisi ve piyasalara etkileri ile alınan tedbirler hakkında değerlendirmelerde bulundu.

Eşel Mobil Enflasyonist Etkileri Düşürüyor

Gelişmelerin enflasyondan büyümeye, enerjiden ticarete, cari açıktan turizme kadar birçok alanda etkisini gösterdiğini belirten Karahan, enflasyonist etkileri azaltıcı önlemler aldıklarını vurguladı.

Karahan, enerji fiyatlarına karşı uygulanan eşel mobil sisteminin enflasyonist etkiyi düşürdüğünü bilgisini paylaştı.

Artan belirsizliğin yatırım iştahı ve özel tüketim üzerinde olumsuz etkileri olacağını belirten Karahan, cari dengedeki bozulmanın yönetilebilir seviyede kalmasını beklediklerini dile getirdi.

Vadesi Geldiğinde Altınlar Geri Dönecek

Karahan, döviz likiditesinin desteklenmesi gereken dönemlerde altın kaynaklı işlemlerin kullanılmasının doğal bir seçenek olduğunu belirtti. “İşlemlerin büyük bir kısmı vadeli altın-döviz takası niteliğinde; vadesi geldiğinde söz konusu altınlar yeniden rezervlerimize geri dönecek.” şeklinde konuştu.

Bankaların Merkez Bankası ile swap işlemlerine yönelmesi gerektiğini ifade eden Karahan, “Bu durum, sistemde bir döviz likiditesi sıkıntısının olmadığını ve uyguladığımız kur rejiminin sağlıklı bir şekilde işlediğini gösteriyor.” değerlendirmesinde bulundu.

İzlenmekte olan proaktif, esnek ve kontrollü yaklaşıma dikkat çeken Karahan, amacın fiyat istikrarını destekleyerek finansal istikrarı güçlendirmek olduğunu söyledi.

'Gereken Sıkılığı Sağlayacağız'

Karahan, sorulara şu yanıtları verdi:

Bölgemizde yaşanan savaşın neden olduğu petrol ve enerji fiyatlarındaki artış Türkiye'de enflasyonu nasıl etkiliyor? Kısa ve orta vadeye ilişkin Merkez Bankasının hesaplamaları ne gösteriyor?

– Yaşanan savaş enerji fiyatlarında belirgin bir yükselişe yol açtı ve bu durum enflasyon üzerinde maliyet kaynaklı baskı yaratıyor. Enerji fiyatlarının doğrudan etkilerinin yanında farklı sektörlerde dolaylı enflasyonist etkilerini de görebiliriz. Yapılan analizler, petrol fiyatlarında yüzde 10'luk kalıcı bir artışın tüketici enflasyonunu bir sene içinde yaklaşık 1,1 puan artırdığını gösteriyor. Uygulamaya konulan eşel mobil sistemi bu etkinin tüketici fiyatlarına yansımasını önemli ölçüde sınırlıyor. Hesaplamalarımıza göre eşel mobil sistemi petrol fiyatlarının enflasyon üzerindeki etkisini üçte bire düşürüyor. Savaşın orta vadede enflasyon üzerinde arz ve talep yönlü etkileri olacak. Maliyet ve tedarik yönlü aksamalar arz yönlü baskı oluşturmaya başladı.

Savaş Türkiye'nin büyüme ve cari açık dinamiklerini nasıl etkiledi? Tahminleriniz ne kadar değişti?

– Artan enerji maliyetleri, dış belirsizlikler ve bunların sonucunda dış talepte oluşabilecek zayıflamanın ekonomik aktivite üzerinde aşağı yönlü bir baskı oluşturmasını bekliyoruz. Artan belirsizliğin yatırım iştahı ve özel tüketim üzerinde etkisi olacaktır. Yaptığımız analizler, petrol fiyatlarında yüzde 10 düzeyindeki arz yönlü bir artışın büyüme oranında bir yıllık dönemde 0,4 ila 0,7 puan gerilemeye neden olacağını gösteriyor. Son dönem gelişmeleri cari dengeyi enerji ve enerji dışı kalemler üzerinden farklı şekilde etkileyecek.

Son dönemde rezervlerde bir düşüş görülüyor. Yabancı çıkışıyla birlikte kur rejiminde bir değişiklik yapmayı düşünüyor musunuz?

– Para politikası metninde açıkladığımız gibi mevcut kur rejimini 2026 yılına kadar sürdüreceğiz. Gelişmekte olan ülkelerden bu dönemde sermaye çıkışları oldu. Bu duruma her ülke, enflasyon görünümü üzerindeki etkilerini göz önünde bulundurarak farklı şekilde yanıt veriyor. Rezervler üzerindeki baskı, küresel risk iştahındaki değişimlerin olağan bir sonucu. Biz de bu riskten kaçınma davranışlarının enflasyon görünümü üzerindeki etkilerini sınırlamaya yönelik önlemler alıyoruz. Savaşın ortaya çıkmasıyla birlikte üst banttan fonlamaya geçtik. Bu dönemde yurt içi yerleşiklerle Türk lirası uzlaşmalı vadeli döviz satım işlemlerine başladık. Ayrıca, tahvil alımlarımızı öne çekerek para piyasası fonlarında olası bir çıkışın önüne geçmeyi hedefledik.

Altın Satışları

Başkan, kamuoyunda tartışılan bir diğer konu da rezerv politikanız. Rezervlerden altın satışı yapıldığı konuşuluyor. Döviz karşılığı Türk lirası swap işlemleri de seçeneklerden biri. Rezerv politikanızın sürdürülebilirliğine dair yorumlarınız nelerdir?

– Rezerv tutmamızın temel amacı, para ve kur politikalarına olan güveni artırmak, küresel ya da jeopolitik gelişmelerin olası olumsuz etkilerine karşı ekonomimizi korumaktır. Yıllar içinde altın rezervlerimizi artırdık. 2016 yılında 377 ton olan altın rezervlerimiz iki katına çıktı ve Mart 2026 itibarıyla altın rezervlerimizin toplam rezerv içindeki payı yüzde 60'ı aştı. Dolayısıyla döviz likiditesinin desteklenmesi gereken dönemlerde altın kaynaklı işlemlerin kullanılması son derece doğal bir tercih. Altının rezervler içinde artan payı finansal sistemimizde altının oynadığı rol ile ilişkilidir. Zorunlu karşılık kapsamında bankalar altın tesis edebiliyor. Hazine ve Maliye Bakanlığımızın ihraç ettiği altına dayalı tahviller de bankacılık sisteminin önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Bu durum altının likidite yönetimi kapsamında kullanılmasını zorunlu kılıyor.

Ayrıca, swap işlemleri likidite yönetiminde yaygın olarak kullanılan araçlardan biridir. Biz de farklı türde swap işlemleriyle finansal sistemin likiditesini yönetiyoruz. Lokasyon swap işlemleri ile yurt içindeki altınları uluslararası piyasalarda kullanıyoruz. Bunun yanı sıra son dönemde gerçekleştirdiğimiz döviz karşılığı altın swap işlemleriyle döviz likiditemizi güçlendirmeyi hedefliyoruz. Yakın dönemde bir miktar altınımızı döviz karşılığı altın swap işlemi için kullandık. Bunun dışında bir miktar altın satışı da gerçekleştirdik. Merkez bankacılığında bu tür işlemleri ticari bir kar-zarar perspektifiyle değerlendirmek doğru değildir; önceliğimiz finansal istikrar ve politika etkinliğidir. Yapılan işlemler, döviz pozisyonumuzu güçlendirmeye yöneliktir.

Ayrıca, bu işlemlerin önemli bir kısmı vadeli altın-döviz takası niteliğindedir. Vadesi geldiğinde söz konusu altınlar yeniden rezervlerimize geri dönecektir. Altın dışında, bankalarla döviz karşılığı Türk lirası swap işlemleri de yapabiliriz. Son dönemde yurt dışı ile yapılan swap işlemlerinin azalmasıyla bankacılık sisteminde döviz likiditesinin arttığı, buna karşın Türk lirası fonlama ihtiyacının yükseldiği bir durum söz konusu. Bankalar Merkez Bankası ile swap işlemlerine yeniden talep etmeye başladılar. Biz de döviz karşılığı Türk lirası swap işlemlerine başlamak için hazırlıklarımızı yapıyoruz. Bankaların swap işlemlerine yönelmesi, sistemde bir döviz likiditesi sıkıntısının olmadığını ve uyguladığımız kur rejiminin sağlıklı çalıştığını gösteriyor. Tüm bu işlemleri likidite yönetimimizin bir parçası olarak değerlendiriyoruz. İşlemlerin vadesi ve hacmi bizim kontrolümüzde olup, piyasa koşullarına göre işlem hacmini artırmayı veya azaltmayı planlıyoruz.