İran savaşı havacılığı vurdu: Yakıt krizi büyüyor, uçuşlar azalıyor

İran’daki savaşın küresel enerji arzını sekteye uğratması, havacılık sektörünü derinden etkiledi. Yakıt fiyatlarındaki sert yükseliş ve tedarik belirsizliği, özellikle Asya merkezli havayolu şirketlerini acil önlemler almaya zorladı.

Savaş öncesinde havayolları, nisan ayında kapasiteyi yıllık bazda yüzde 5,4 artırmayı planlıyordu. Ancak bu beklenti, havacılık danışmanlık şirketi Cirium verilerine göre yüzde 0,2’ye kadar geriledi.

KORE FİRMASI ACİL DURUM MODUNA GEÇTİ

Güney Kore’nin bayrak taşıyıcı havayolu şirketi Korean Air, çalışanlarına gönderdiği e-postada “acil durum moduna” geçildiğini duyurdu. Şirket, hızla yükselen yakıt maliyetleri nedeniyle giderlerini kısmaya hazırlanıyor. Üst yönetim, nisan ayında galon başına 450 sent seviyesine çıkması beklenen yakıt fiyatlarının, iş planında öngörülen 220 sentin çok üzerinde olduğuna dikkat çekti.

Havayollarında toplam maliyetlerin yaklaşık yüzde 30’unu oluşturan yakıt giderlerinin, petrol fiyatlarının yüksek seyretmesi halinde iki katından fazla artabileceği belirtiliyor. Bu kapsamda şirketler, uçuş programlarını gözden geçirirken maliyet azaltıcı tüm seçenekleri masaya yatırıyor.

Bölgenin bir diğer büyük taşıyıcısı Asiana Airlines da kârlılığı korumak amacıyla Çin ve Kamboçya’ya yönelik dört uluslararası hatta toplam 14 gidiş-dönüş seferini iptal etme kararı aldı.

Asya’daki havayollarının (Çin ve Hindistan hariç) nisan ayı kapasite artışı beklentisi de yüzde 5,8’den yüzde 2,8’e düşürüldü. Uzmanlar, şirketlerin önümüzdeki dönemde en az kârlı hatları kapatacağını ve yakıt verimliliği düşük uçakları hizmet dışı bırakacağını öngörüyor.

Savaşın etkisi özellikle Orta Doğu petrolüne bağımlı Asya ülkelerinde daha sert hissediliyor. Basra Körfezi’ndeki çatışmalar, dünya ham petrol arzının yaklaşık beşte birini sekteye uğratırken jet yakıtı ve dizel fiyatlarında sert artışa yol açtı.

FİYATLAR ARTTI

Jet yakıtı, sınırlı depolama süresi nedeniyle arz şoklarına karşı daha kırılgan bir ürün olarak öne çıkıyor. Çatışmanın başlamasından bu yana toptan jet yakıtı fiyatlarının iki katına çıktığı belirtiliyor. Bu gelişmeler üzerine Air India, Cathay Pacific, Thai Airways ve Qantas gibi birçok havayolu şirketi bilet fiyatlarını artırma ya da ek ücret uygulama planlarını duyurdu.

Uzmanlar, piyasadaki sıkışıklığın devam edebileceği uyarısında bulunurken, ABD’de jet yakıtı stoklarının son beş yılın en yüksek seviyesine çıkmasının, ihracatın azalmasına yol açtığına dikkat çekiyor.

AVRUPA'DA KRİZ BÜYÜYOR

Avrupa’da ise arz endişeleri giderek artıyor. Sektör temsilcileri, yakıt tedarikini günlük olarak izlediklerini belirtirken, büyük havayolu şirketleri mevcut stokların yalnızca 4 ila 6 haftalık görünürlüğe sahip olduğunu ifade ediyor.

İngiltere’nin son dönemde jet yakıtının en az yarısını Orta Doğu’dan temin ettiği, Rusya’dan ithalatın kesilmesi ve yerli rafinaj kapasitesindeki düşüş nedeniyle bölgeye bağımlılığın arttığı vurgulanıyor. Ancak Orta Doğu’dan yeni sevkiyatların aksaması halinde Avrupa ve İngiltere’de arz sorununun kısa sürede derinleşebileceği belirtiliyor.

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) da Avrupa’nın jet yakıtı tedarikinin giderek daha kırılgan hale geldiği uyarısında bulunurken, sektör temsilcileri mevcut tabloda belirsizliğin yüksek olduğuna dikkat çekiyor.

Havacılık sektöründe genel beklenti ise kriz derinleşirse daha fazla uçuş iptali, kapasite daralması ve bilet fiyatlarında artışın kaçınılmaz olacağı yönünde.