Hürmüz'den Geçişler Ateşkesle Azaldı

Hürmüz Boğazı'ndan ticari gemi geçişleri, ABD ve İran arasında sağlanan iki haftalık geçici ateşkesin ilk 5 gününde yüzde 10 geriledi. Söz konusu gemilerin varış noktaları arasında Umman, Çin, Hindistan, Pakistan, Malezya ve Brezilya'daki limanlar yer aldı.

Küresel ticaret için stratejik bir konumda bulunan Hürmüz Boğazı'ndaki trafiğe ilişkin belirsizlikler devam ediyor.

ABD ve İran, Pakistan'da yürütülen müzakerelerde Hürmüz Boğazı'nın kontrolü konusunda karşı karşıya gelirken, ABD Başkanı Donald Trump, donanmaların boğazı kullanmaya çalışan tüm gemileri ablukaya alma sürecini başlatacaklarını duyurdu. Bu açıklama, ateşkes sonrası çatışmaların yeniden alevlenebileceği yönündeki endişeleri artırdı.

İran Meclisi Ulusal Güvenlik Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi, Trump'ın Hürmüz Boğazı'nı ablukaya alacakları yönündeki ifadelerinin “gerçeklikten uzak ve bir blöf” olduğunu ifade etti.

Azizi, “Bu girişim savaş olarak sayılır ve biz buna karşılık vereceğiz. Ayrıca biz de henüz oyuna sokmadığımız diğer kartlarımızı ortaya koyabiliriz.” şeklinde konuştu.

Ateşkes Sonrası Gemi Geçişlerinde İyileşme Olmadı

Hürmüz Boğazı'ndan 1-27 Şubat'ta günlük ortalama 129 gemi geçiş yaparken, boğazdaki trafik savaşın başlamasıyla birlikte yüzde 90'dan fazla düştü.

ABD ve İran arasında 8 Nisan itibarıyla Trump'ın “Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılması” şartıyla sağlanan geçici ateşkesin ardından boğazdaki trafikte iyileşme gözlemlenmedi.

AA muhabirinin anlık veri takip şirketi MarineTraffic'ten derlediği bilgilere göre, Hürmüz Boğazı'ndan 8-12 Nisan tarihleri arasında toplam 55 ticari gemi geçişi kaydedildi ve bunların 29'unun yüklü olduğu görüldü.

Bu dönemdeki trafik, önceki 5 günlük sürede boğazdan geçen 61 gemiye göre yüzde 10 azaldı.

Ateşkesin ardından boğazdaki trafiğin önemli bir kısmını İran bağlantılı ham petrol ve petrol ürünleri taşıyan gemiler oluştururken, bu gemilerin çoğu İran'ın limanlarından hareket etti.

Verilere göre, savaşın başından itibaren İran'ın petrol ihracatı günlük yaklaşık 1,5-2 milyon varil seviyesinde gerçekleşti.

Ateşkes sonrası Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerin varış noktaları, Umman, Çin, Hindistan, Pakistan, Malezya ve Brezilya gibi Asya ve Latin Amerika ülkeleri olmaya devam etti.

Boğazda ateşkes sonrası en yoğun trafik, 14 geminin geçtiği 11 Nisan'da yaşandı.

TankerTrackers.com verilerine göre, 11 Nisan'da 2 milyon varil Irak ham petrolü ve 2'şer milyon varil Suudi Arabistan ham petrolü taşıyan 3 büyük tanker boğazdan geçti. Bu gemilerden biri Yunan, diğer ikisinin ise Çin sahipli olduğu gözlemlendi.

Söz konusu ülkeler, 28 Şubat'ta başlayan ABD/İsrail-İran Savaşı'ndaki boğazdan geçen gemilerin ana destinasyonlarını oluşturmaktadır.

Fiziksel Arz Sıkıntısına Yönelik İşaretler Arttı

Danimarka merkezli yatırım firması Küresel Risk Yönetimi (Global Risk Management) Araştırma Başkanı Arne Lohmann Rasmussen, son gelişmelerle ilgili piyasa notunda, Pakistan'daki barış görüşmelerinin “çökmesi” sonrası müzakerelerin yeniden başlamasının “pek olası görünmediğini” belirtti ve “Ateşkesin sürüp sürmeyeceği de belirsizliğini koruyor.” değerlendirmesinde bulundu.

Trump'ın, ABD'nin Hürmüz Boğazı üzerinden İran bağlantılı trafiği engelleyeceğine dair açıklamasını hatırlatan Rasmussen, “Savaş boyunca devam eden İran petrol ihracatı, büyük ölçüde Çin’e olmak üzere günlük yaklaşık 1,5-2 milyon varil seviyesinde devam ediyor. Trump'ın bu adımının gerekçesi net değil. Amaçlardan biri İran üzerindeki baskıyı artırmak olabilir. Diğer bir hedef ise Çin'i baskı altına alarak Pekin'in İran'ı bir anlaşmaya zorlamasını sağlamak olabilir. Öte yandan böyle bir ablukayı uygulamanın nasıl mümkün olacağı ve uluslararası sularda gemilere müdahale edilmesi durumunda Çin’in nasıl tepki vereceği belirsizliklerini koruyor.” ifadelerini kullandı.

Rasmussen, son gelişmelerin ABD ile İran arasında klasik bir güç gösterisine doğru gittiğine işaret ettiğini ekledi.

Trump'ın bu adımının petrol piyasasının fiziksel anlamda sıkılaşmaya başladığı bir dönemde gerçekleştiğine ve özellikle jet yakıtı arzında sıkıntı işaretlerinin arttığına dikkat çekti.

Rasmussen, “Piyasa, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını fiyatlamaya başlamıştı; ancak bu senaryo artık daha ileri bir tarihe ötelenmiş görünüyor. Bir sonraki tırmanma adımı, İran'ın Babu'l Mendeb Boğazı'nı kapatma girişimi olabilir. Bu da Suudi Arabistan'ın Hürmüz'ü bypass etmesini zorlaştıracaktır.” şeklinde not düştü.