Kriz kapıda: 6 haftalık yakıt kaldı

Avrupa’nın jet yakıtı tedariki, Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatların yaklaşık altı haftadır aksaması nedeniyle ciddi baskı altında. İran’ın ABD ve İsrail saldırılarına yanıt olarak bu kritik geçiş hattını fiilen kapatması, fiyatların hızla yükselmesine ve arz endişelerine yol açtı.

Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) yayımladığı aylık petrol piyasası raporuna göre, Körfez bölgesi küresel jet yakıtı arzının en büyük kaynaklarından biri konumunda bulunuyor.

STOKLAR HAZİRAN AYINDA KRİTİK EŞİĞE ULAŞABİLİR

IEA’ya göre Avrupa, Orta Doğu’dan yaptığı jet yakıtı ithalatının en az yarısını telafi edemezse, stoklar haziran ayında kritik seviyeye gerileyebilir. Bu durum bazı havalimanlarında fiziksel yakıt sıkıntısına ve uçuş iptallerine yol açabilir.

Ajans, Avrupa’nın normal şartlarda jet yakıtı ithalatının yaklaşık yüzde 75’ini Orta Doğu’dan karşıladığını vurguladı.

ALTERNATİF TEDARİK YETERSİZ KALABİLİR

Avrupa ülkeleri, Körfez’den gelen arzın yerine ABD ve Nijerya gibi alternatif kaynaklara yönelmiş durumda. ABD’den jet yakıtı ihracatında son haftalarda hızlı artış gözlense de, bu artışın kaybın ancak yarısından biraz fazlasını karşılayabileceği belirtiliyor.

IEA analizine göre, ithalatın yüzde 75’i bile telafi edilse, yaz aylarında özellikle talebin zirve yaptığı dönemde arz sıkıntısı tamamen ortadan kalkmayabilir.

UÇUŞ İPTALLERİ VE MALİYET ARTIŞI RİSKİ

Uzmanlar, arz sıkıntısının özellikle küçük havalimanlarını daha fazla etkileyebileceğini, büyük merkezlerin ise önceliklendirileceğini ifade ediyor.

Jet yakıtı fiyatları da krizle birlikte rekor seviyelere ulaştı. Nisan başında Avrupa’da ton başına fiyat 1.838 dolara çıkarak savaş öncesine göre iki katından fazla arttı.

Havayolu şirketleri için yakıt giderleri toplam maliyetlerin yüzde 20 ila 40’ını oluştururken, artan fiyatlar sektörde ciddi baskı yaratıyor.

AB: ŞİMDİLİK KITLIK YOK, RİSK SÜRÜYOR

Avrupa Komisyonu, şu an için Avrupa Birliği genelinde yakıt kıtlığına dair bir kanıt bulunmadığını açıkladı. Ancak yetkililer, yakın gelecekte tedarik sorunlarının yaşanabileceğini kabul etti.

Komisyon, petrol ve gaz koordinasyon gruplarının haftalık olarak toplandığını ve yeni enerji önlemlerinin kısa süre içinde açıklanacağını duyurdu.

Öte yandan Avrupa Havalimanları Konseyi, Hürmüz Boğazı’nın önümüzdeki üç hafta içinde yeniden açılmaması halinde kıtlık riskinin ciddi şekilde artacağı uyarısında bulundu.