Avrupa Birliği, planlı eskitme anlayışına karşı dikkat çekici bir düzenlemeyi hayata geçirmeye hazırlanıyor. 2027 yılından itibaren birliğe üye diğer ülkelerde piyasaya sürülecek tüm cep telefonlarının yeni dayanıklılık, tamir edilebilirlik ve sürdürülebilirlik kriterlerine uygun olması gerekecek.
Avrupa Komisyonu tarafından hazırlanan bu değişiklik, 2024 yılında yürürlüğe giren Ekotasarım Regülasyonu’nun bir parçası. Yeni kurallarla birlikte, cihazların daha uzun ömürlü olması ve kullanıcıların ürünler üzerinde daha fazla söz sahibi olması hedefleniyor.
KAPALI TASARIMLARA VEDA: KULLANICI BATARYA DEĞİŞTİREBİLECEK
Bu kapsamda, telefon üreticilerinin tamiri zorlaştıran kapalı tasarımlardan uzaklaşması gerekecek. Özellikle bataryaların özel ekipman ya da uzman müdahalesi olmadan daha kolay değiştirilebilmesi, temel parçaların sökülüp takılabilecek şekilde tasarlanması ve onarımı engelleyen yapıların ortadan kaldırılması yeni dönemin en dikkat çekici başlıkları arasında yer alıyor.
Ayrıca bataryaların daha fazla şarj döngüsüne dayanması da zorunlu hale gelecek. Böylece cihazların kullanım ömrünün belirgin şekilde uzatılması amaçlanıyor.
TAMİR HAKKI GÜNDEME GELİYOR
Avrupa Birliği’nin uzun süredir gündemde tuttuğu “tamir hakkı” da bu düzenlemeyle birlikte teorik bir tartışma olmaktan çıkıp üreticiler açısından somut bir yükümlülüğe dönüşüyor.
Yeni sistemde üreticilerin yedek parçaları en az 10 yıl boyunca erişilebilir kılması, kullanıcılar ile teknik servisler için tamir kılavuzlarını sunması ve cihazlarını standart araçlarla onarılabilecek şekilde tasarlaması beklenecek. Böylece sürekli yeni ürün almaya dayalı tüketim alışkanlıklarının zayıflatılması ve daha sorumlu bir tüketim anlayışının güçlendirilmesi hedefleniyor.
ELEKTRONİK ATIK SORUNU BÜYÜDÜ
Söz konusu adım aynı zamanda Avrupa’da büyüyen elektronik atık sorununa karşı da önemli bir yanıt niteliği taşıyor. Cep telefonlarının daha uzun süre kullanılabilmesi, yeni cihaz üretimine olan ihtiyacı azaltırken doğal kaynak tüketiminin ve çevresel etkinin de düşmesine katkı sağlayacak.
Brüksel yönetimi bu düzenlemeyle birlikte döngüsel ekonomi hedefini daha da güçlendirmeyi amaçlıyor. Ürünlerin daha uzun süre kullanıldığı, daha kolay tamir edildiği ve daha verimli şekilde geri dönüştürüldüğü bir sistemin yaygınlaşması isteniyor.
