Körfez’den beklenen milyarlar kâğıtta kaldı

Türkiye, son yıllarda ekonomik darboğaz, yüksek enflasyon ve rezerv ihtiyacı nedeniyle Körfez ülkeleriyle ilişkilerini yeniden güçlendirme yoluna gitti. Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve Suudi Arabistan’la yapılan temaslar kamuoyuna çoğu zaman “milyarlarca dolarlık yatırım geliyor” mesajıyla yansıtıldı.

Ancak resmi doğrudan yatırım verileri, açıklanan büyük tutarların Türkiye’ye aynı ölçekte kalıcı sermaye girişi olarak dönmediğini ortaya koyuyor.

BAE İLE 50,7 MİLYAR DOLARLIK PAKET DUYURULDU

BAE, 2021’de Türkiye’de enerji ve sağlık dahil stratejik alanlara yatırım için 10 milyar dolarlık fon kurulacağını açıklamıştı. 2023’te ise Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Abu Dabi ziyareti sırasında Türkiye ile BAE arasında toplam 50,7 milyar dolar değerinde anlaşma ve mutabakat zaptı imzalandığı duyuruldu.

BAE resmi ajansı WAM’a göre bu paket; yenilenebilir enerji, yeşil hidrojen, hidroelektrik, iletim projeleri, batarya depolama, nükleer enerji işbirliği, savunma sanayii, uzay, ihracat finansmanı ve deprem bölgelerinin yeniden inşası için sukuk yatırımı gibi çok sayıda başlığı kapsıyordu. Ancak paketin önemli bölümü doğrudan yatırım değil, mutabakat, finansman, kredi ve işbirliği başlıklarından oluşuyordu.

VERİLER MEGA YATIRIM TABLOSUNU DOĞRULAMADI

YASED’in TCMB verilerine dayanan “Rakamlarla UDY” bültenine göre Türkiye’ye gelen toplam uluslararası doğrudan yatırım 2023’te 10,6 milyar dolar, 2024’te 11,7 milyar dolar, 2025’te ise 13,1 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu tutar, tüm ülkelerden gelen toplam doğrudan yatırım girişini ifade ediyor.

BAE’den gelen yatırım sermayesi ise açıklanan milyarlarca dolarlık paketlerin çok gerisinde kaldı. YASED tablosuna göre BAE kaynaklı yatırım sermayesi 2023’te 583 milyon dolar, 2024’te 313 milyon dolar, 2025’te 367 milyon dolar oldu. Böylece BAE’den üç yılda gelen yatırım sermayesi toplam 1,26 milyar dolar seviyesinde kaldı.

2026’NIN İLK VERİLERİ DE SINIRLI KALDI

2026’nın ilk iki ayında Türkiye’ye gelen toplam doğrudan yatırım 1,5 milyar dolar olarak kaydedildi. Aynı dönemde BAE’den gelen yatırım sermayesi 95 milyon dolar oldu. Almanya 198 milyon dolar, Hollanda 118 milyon dolar, BAE ise 95 milyon dolarla ilk üçte yer aldı.

Şubat 2026 özelinde BAE yüzde 18 payla en büyük kaynak ülke olarak görünse de bu aylık veri, önceki yıllarda kamuoyuna duyurulan 10 milyar ve 50,7 milyar dolarlık paketlerin ölçeğiyle kıyaslandığında sınırlı bir girişe işaret etti.

KATAR’IN 15 MİLYAR DOLARLIK VAADİ DE TARTIŞMA KONUSU

Katar da 2018’de Türkiye’ye 15 milyar dolarlık yatırım yapacağını duyurmuştu. Reuters’a konuşan kaynaklara göre söz konusu paketin bankalara ve finans piyasalarına yönlendirilmesi bekleniyordu. Katar Kraliyet Divanı açıklamasında da Türkiye ekonomisini desteklemek amacıyla ekonomik projeler, yatırımlar ve mevduatlardan oluşan 15 milyar dolarlık destekten söz edilmişti.

Ancak aradan geçen yıllara rağmen Katar kaynaklı yatırımlar, Türkiye’ye gelen doğrudan yatırım listelerinde açıklanan büyüklükle uyumlu bir tablo oluşturmadı. 2026 Şubat bültenindeki ilk beş kaynak ülke arasında Katar yer almadı.

SUUDİ ARABİSTAN’DA YATIRIM YERİNE MEVDUAT ÖNE ÇIKTI

Suudi Arabistan cephesinde de kamuoyuna “finansman” ve “yatırım” beklentisiyle yansıyan süreçte en somut adımlardan biri Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’na yapılan 5 milyar dolarlık mevduat oldu. Reuters’a göre Suudi Arabistan, Mart 2023’te Suudi Kalkınma Fonu aracılığıyla TCMB’ye 5 milyar dolar yatırdı.

Ancak bu işlem doğrudan yatırım değil, Merkez Bankası rezervlerini destekleyen bir mevduat niteliğindeydi. TCMB’nin bu mevduat işlemini 2024’te sonlandırdığı ve tutarın Suudi Kalkınma Fonu’na geri ödendiği açıklandı.

Suudi Arabistan’la 2023’te savunma, enerji, gayrimenkul ve doğrudan yatırım alanlarında çeşitli mutabakatlar imzalandı; Baykar ile yapılan SİHA anlaşması “Türkiye tarihinin en büyük savunma ihracat sözleşmesi” olarak duyuruldu. Ancak bu anlaşmaların önemli bölümü Türkiye’ye gelen doğrudan sermaye yatırımından çok ihracat, savunma işbirliği ve ortak üretim başlıklarında şekillendi.

ANLAŞMA VAR, YATIRIMIN İZİ ZAYIF

Tablo, Körfez ülkeleriyle yapılan anlaşmaların tamamen sonuçsuz kaldığını değil; kamuoyuna sunulan “milyarlarca dolarlık yatırım” söylemiyle gerçekleşen doğrudan yatırım girişleri arasında büyük fark bulunduğunu gösteriyor.

BAE örneğinde resmi açıklamalarda 50,7 milyar dolarlık paket duyurulurken, bu ülkeden 2023-2025 döneminde gelen yatırım sermayesi 1,26 milyar dolarda kaldı. Katar ve Suudi Arabistan’da ise açıklanan paketler büyük ölçüde finansman, mevduat, ticaret, savunma ve mutabakat başlıklarında kaldı; doğrudan yatırım verilerine aynı ölçekte yansımadı.

Ekonomi yönetiminin Körfez temaslarını “yatırım geliyor” mesajıyla duyurmasına karşın, anlaşmaların ne kadarının bağlayıcı yatırım, ne kadarının kredi, mevduat, ticaret hedefi veya mutabakat zaptı olduğu kamuoyuna açık ve düzenli biçimde raporlanmadı.

Bu nedenle eleştirilerin odağında, Körfez’le imzalanan paketlerin büyüklüğünden çok, açıklanan rakamların sahaya ne kadar indiği sorusu yer alıyor: Veriler, Türkiye’ye beklenen Körfez sermayesinin manşetlerdeki kadar büyük gelmediğini gösteriyor.