Zetrin, Erzincan'ın Kemaliye ilçesinde yüzyıllar öncesine uzanan köklü bir geleneğin ürünüdür. Mart ayından itibaren doğada büyüyen bitkiler, Kasım ayına kadar toplanmakta ve gölgede kurutulmaktadır. Bu süreç sonrasında 120 çeşidin kurutulmasıyla birlikte, bitkiler taş dibeklerde dövülerek karışım haline getirilmektedir.
Kemaliye'ye özgü kurutulmuş taş fırın ekmeği, ıslatılarak sofralarda yerini almakta ve ıslatılan ekmeğin üzerine Zetrin karışımı dökülerek tüketilmektedir. Ayrıca, bu karışım zeytinyağı ve peynirin üzerine de eklenerek lezzetli bir alternatif yaratmaktadır.
'PİŞEN YEMEĞE ATILMAZ'
Bölge halkı arasında oldukça faydalı bir karışım olarak bilinen Zetrin'in, üniversite öğrencileri tarafından gerçekleştirilen bir tez çalışmasında bağışıklık sistemini güçlendirici etkileri ortaya konulmuştur. El emeği ile hazırlanan bu karışım, günümüzde sadece az sayıda köylü tarafından üretilmektedir. Zetrin yapımının nesilden nesile aktarıldığını belirten Osman Birler, dedesi ve babası Mehmet Birler'den sonra son 20 yıldır bu geleneği sürdürdüğünü ifade ederek şunları söyledi:
“Babamdan sonra 20 yıldır ben Zetrin yapıyorum. Doğada yetişen şifalı bitkileri topluyoruz. Munzur Dağı eteklerinden Sarıçiçek Yaylası'ndan şifalı otları temin ediyoruz, ardından gölge ortamda kurutuyoruz. Bu bitkileri çuvallarda biriktiriyoruz ve bir yıl boyunca bu şekilde bekletiyoruz. Son aşamada yapraklar sararana kadar toplanan bitkileri bir araya getiriyoruz. 120 çeşit bitki, eski usul taş dibeklerde dövülerek karıştırılmaktaydı, ancak günümüzde bu işlem robotlarla yapılmakta. Kurutulmuş taş fırın ekmeği ıslatılarak sofralara geliyor ve bu ıslatılmış ekmeğe Zetrin karışımı eklenerek tüketilmektedir. Patates salatasında ve ayrıca zeytinyağı ile peynirin üzerine konularak da rahatlıkla kullanılabilir. Ancak, pişen yemeğe asla eklenmez.”
