Anayasa Mahkemesi (AYM), bankacılık sistemindeki bir açık vasıtasıyla karşı vekalet ücreti elde etmek için akrabaları adına 1.600'den fazla dava açan ve bu davalarla ilgili bireysel başvuru yapan kişiye, “başvuru hakkını kötüye kullandığı” yönünde hüküm verdi. Ayrıca, idari para cezasıyla da cezalandırdı.
AYM'nin kararı, Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlandı. Kararda, banka hesapları üzerinden yapılan altın satış işlemlerine ilişkin alınan Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi'nin (BSMV) Danıştay tarafından iptal edildiği detaylandırıldı. Gelir İdaresi Başkanlığı'nın BSMV alınmaması gerektiğini Bankalar Birliği'ne bildirdiği, ancak bankaların belirli bir süre daha BSMV kesintisini sürdürdüğü vurgulandı.
Başvurucuların avukatının ise akrabalarının banka hesapları üzerinden düşük tutarlarda işlem yaptığı ve 50 kuruş ile 4 lira arasındaki BSMV iadeleri için tam 1.600'den fazla dava açtığı belirtildi. Bu davaların bazılarında vekalet ücretine, bazılarında ise vekalet ücreti verilmediği ifade edildi.
Kararda, “Başvurucular lehine vekalet ücretine hükmedilmeyen kararların gerekçelerinde, başvurucuların vekilinin kendisi ve eşinin akrabaları adına binden fazla dava açtığı, bu kişilerin banka hesapları üzerinden her gün yaklaşık 0,40 gram altın alımı yaparak ayrı ayrı dava açtığı ve bu işlemlerin vekalet ücreti kazanmak amacıyla yapıldığı” kaydedildi.
“Zenginleşme Aracı Olarak Kullanılmasına…”
AYM'ye yapılan bireysel başvurularda, banka hesapları üzerinden yapılacak altın alımına ilişkin BSMV kesintisi nedeniyle “mülkiyet hakkı ve adil yargılanma hakkının” ihlal edildiği iddia edildi. Kararda şu değerlendirmede bulunuldu:
– Bireysel başvuru usulünün amacına aykırı davranışlar, başvuru hakkının kötüye kullanılması olarak nitelendirilebilir. Anayasa Mahkemesi, gelen başvurularda somut olayın özelliklerini göz önünde bulundurarak kötüye kullanımın var olup olmadığını değerlendirebilir. Bu çerçevede, hukuk sistemindeki boşlukları kullanarak haksız ve abartılı vekalet ücreti almak amacıyla geçerli bir temeli olmayan çok sayıda dava açılması da kötüye kullanımı teşkil edebilir.
– Bu bağlamda mahkemelerin suni uyuşmazlıklar oluşturularak kişisel zenginleşme aracı olarak kullanılmasına izin verilmemelidir. Somut olayda, başvurucuların vekili, açtığı davalarda kabul edilen davaların yanı sıra bireysel başvuruya da konu etmiştir. Toplamda 29 bireysel başvuru dosyası açıldığı tespit edilmiştir.
Bireysel Başvurunun Kötüye Kullanımı
– Akrabalık ilişkisi bulunan başvurucular ve vekilleri tarafından gerçekleştirilen altın alım işlemlerine yönelik açılan davalar arasında gerçek bir uyuşmazlık olmadığı ve çok sayıda vekalet ücretine odaklanılarak suni olarak oluşturuldukları gözlemlenmiştir. Bu bağlamda başvurucuların vekili, vergi mahkemelerinde yüzlerce dava açarak bu mahkemelerin iş yükünü artırmış ve davaların yargılama sürelerinin uzamasına neden olmuştur.
– Aynı şekilde, başvurucular vekili bu davaların bir kısmını bireysel başvuruya da konu ederek Anayasa Mahkemesi nezdinde benzer bir tutum sergilemiştir. Somut olayın tüm koşulları değerlendirildiğinde, dava ve bireysel başvuru hakkının açıkça kötüye kullanıldığı sonucuna varılmıştır. Anayasa Mahkemesi, başvurunun 366 davaya ilişkin kısmının kötüye kullanılması nedeniyle reddine karar vermiştir.
AYM, başvurucuları 2.000'er lira disiplin para cezasına çarptırmıştır.
