Kurye Hakları Derneği, “Moto Kurye Ölümleri Raporu”nu yayımlayarak 2025 yılında hayatını kaybeden moto kuryelere dair bilgileri kamuoyuna sundu.
Derneğin araştırmasına göre, 2025 yılında Türkiye genelinde en az 44 moto kurye çalışırken yaşamını yitirdi. Raporda, “Denizli'de mesai sırasında alkollü bir sürücünün çarpması sonucunda hayatını kaybeden 25 yaşındaki Muratcan Pekeroğlu veya Çorum'da henüz 17 yaşında bir siparişi yetiştirmeye çalışırken hayattan koparılan Mert Ali Yigen'in ölümleri, bu istatistiğin arka planındaki ağır insani bedelin sadece iki örneğidir” ifadesine yer verildi.
“Resmi İstatistik Bulunmuyor”
Kurye Hakları Derneği, raporda kullanılan “en az” ifadesinin özellikle altını çizdi. Türkiye'de kurye ölümlerine dair herhangi bir resmi istatistiğin mevcut olmadığının belirtildiği raporda, vakalara; Kurye Haber ve İSİG verileri, sendika ve derneklerin dijital iletişim kanalları, avukatlardan alınan bilgiler ile ulusal ve dijital medyanın günlük taranması yoluyla ulaşıldığı ifade edildi. Bu bağlamda, kurye ölümlerinin derneğin sınırlı imkanlarıyla kayıt altına alınabildiği vurgulandı.
Raporda şu ifadelere de yer verildi:
“2024 yılında en az 63 olarak tespit ettiğimiz ölen kurye sayısının 2025 yılında 44 kurye olması, kurye ölüm oranının azaldığı şeklinde yorumlanmamalıdır. Zira TÜİK ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı gibi yetkili kurumlar toplam çalışan kurye sayılarının ve kurye ölümlerinin kaydını tutmamaktadır. Dolayısıyla çalışan sayısının bilinmediği bu tabloda, ölümlerdeki sayısal düşüşü doğrudan bir iyileşme olarak nitelemek yanıltıcı olacaktır. Mevcut düşüşün sektörel bir düzelmeden mi, yoksa çalışan sayısındaki azalmadan veya veri erişimimizdeki kısıtlardan mı kaynaklandığını belirlemek bilimsel olarak mümkün değildir. 44 kuryenin çalışırken canından olması, sektörde iş güvenliği ve işçi sağlığı ile ilgili ciddi sorunların devam ettiğini göstermektedir. Bu sorunlara dikkat çekebilmek, kurye ölümlerine sebep olan etkenlerin incelenip gerekli düzenlemelerin yapılmasına ve önlemlerin alınmasına katkıda bulunmak amacıyla bu raporu yayınlıyoruz.”
Sektördeki Olumsuz Koşullar Sıralandı
Raporda “Moto Kurye Ölümlerine Genel Bakış” bölümüne göre, 2025 yılında hayatını kaybeden kuryelerin büyük çoğunluğunu 28 yaş altı gençlerin oluşturduğuna dikkat çekildi. Ayrıca, 4 kuryenin çocuk yaşta olduğu tespit edildi. Raporda, hayatını kaybeden kuryelerin yarısının dijital platformlar için çalışan kuryeler olduğu vurgulanarak, esnaf-kurye olarak adlandırılan sistemin işçi sağlığı ve güvenliği açısından ciddi bir şekilde ele alınması gerektiği ifade edildi.
Sektörde sömürüye yol açan olumsuzluklar; paket başı ödeme, hız temelli prim sistemi, düşük ücretler, uzun çalışma saatleri, yetersiz ve kalitesiz ekipman, zorlu hava koşullarında çalışmaya zorlanma ve etkisiz denetim mekanizmaları olarak sıralandı. Bu unsurların kuryelerin yaşam hakkını doğrudan tehdit ettiği kaydedildi.
Raporun “Sonuç ve Öneriler” bölümünde ise Türkiye’de toplam kaç moto kuryenin çalıştığı, bunlardan kaçının platform çalışanı, kaçının 4/a statüsünde işçi olduğunun kamuoyuyla paylaşılması gerektiği belirtilirken, kurye kaza ve ölüm verilerinin düzenli olarak açıklanmasının önemine vurgu yapıldı. Bu bilgilerin alanda sağlıklı araştırmalar yapılabilmesi ve önleyici çözümler geliştirilerek gerekli düzenlemelerin hayata geçirilmesi açısından elzem olduğu belirtildi.
