5 Yıldır Mamanın Alarmı Çalıyor

SONGÜL DALGIÇ BİLGİLİ

Ekonomik krizin belirtisi haline gelen market alarmları kalıcı hale geldi. Raflarda kilitli kutularda satılan ürünler arasında bebek mamaları öne çıkıyor. Hayat pahalılığı, bebek bakım maliyetlerini hızla artırırken, genç çiftler çocuk sahibi olma konusunda artan tereddütler yaşıyor.

Hükümet ise düşük doğurganlık oranlarıyla mücadele için bu yılın başında doğum ve çocuk yardımına yönelik teşviklerini uygulamaya koydu.

Mamalara Kilit

İlk çocuğa 5.000 TL tek seferlik destek, ikinci çocuk için 5 yıl boyunca aylık 1.500 TL, üçüncü ve sonraki çocuklar için her biri adına 5 yıl boyunca aylık 5.000 TL destek açıklanmıştı. Ancak üç çocuklu bir aileye toplam aylık 6.500 TL destek sağlansa da hayat pahalılığı, kreş masrafları ve sağlık giderleri düşünüldüğünde bu teşviklerin çözüm sağlaması beklenmiyor.

Özellikle 0-12 aylık bebeklerin mama ve bez ihtiyacı aile bütçelerini zorlamakta. Bir bebeğin aylık ortalama 3-3.5 kilogram devam sütü tükettiği belirtiliyor ve güncel market fiyatlarına göre mama masrafı markasına göre 3.000 ila 5.000 TL arasında değişiyor. Yüksek fiyatlı mamalar son 5 yılda bazı market raflarında kilitli kutularda satılmakta. Aylık ortalama 200-300 adet bebek bezi tüketildiğinde, bez masrafı en az 1.000 TL’den başlayıp 5.000 TL’ye kadar çıkabiliyor. Böylece yalnızca mama ve bez için yapılan aylık harcama 4.000-10.000 TL arasında gerçekleşiyor.

En Az Yüzde 14

Aylık 22.104 TL alan asgari ücretli, sadece mama ve bez giderleri için maaşının en az yüzde 18 ile yüzde 45’ini ayırmak zorunda kalıyor. 28.075 TL olarak belirlenen yeni asgari ücreti alanlar için bu oran ise yüzde 14 ile yüzde 36 arasında değişiyor. Ocak ayında gelecek yeni zamlarla bu masrafların maaş içindeki oranının artması bekleniyor.

Doğum Sayısı Alarm Veriyor

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2025’i “Aile Yılı” ilan ederek açıkladığı üç çocuk teşvikleri beklenen etkiyi yaratamadı. Artan hayat pahalılığı, yetersiz teşvikler ve gelecek kaygısıyla birlikte doğurganlık hızındaki düşüş devam ediyor. TÜİK verilerine göre, 2001 yılında 2.38 olan doğurganlık hızı 2024’te 1.48’e düştü. Nüfusun kendini yenileyebilmesi için gerekli olan 2.10 eşik değeri ise son 8 yıldır aşılmadı. 2001 yılında binde 20.3 olarak açıklanan kaba doğum hızı ise son yıllarda binde 11 seviyelerine düştü. 2025’in ilk 7 ayında doğum sayısı, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 8.3 azalarak 503.765 olmuştur.