Uzmanlar, ultra işlenmiş gıdaların (UİG) dünya çapında hızla yayılmasıyla birlikte ciddi bir halk sağlığı tehdidi oluşturduğunu belirtiyor. The Lancet dergisinde yayımlanan üç makalelik detaylı bir seri, UİG'lerin taze ve az işlenmiş gıdaların yerini aldığını, bunun da beslenme kalitesini düşürerek pek çok kronik hastalığın ortaya çıkmasına zemin hazırladığını ortaya koyuyor.
Araştırmacılar, mevcut bilimsel kanıtların, kamu sağlığı politikalarını acilen hayata geçirmek için yeterli olduğunu vurguluyor. Aksi takdirde, UİG'lerin dünya genelinde daha fazla yayılacağı konusunda uyarıyorlar.
Küresel Uyarı: UİG Tüketimi Sağlık Risklerini Artırıyor
Bu seri, 43 uluslararası uzman tarafından hazırlandı. Uzmanlar, UİG üreticilerinin tüketici koruma politikalarını engellemek için agresif pazarlama ve siyasi lobi faaliyetleri yürüttüğüne dikkat çekiyor.
São Paulo Üniversitesi'nden Prof. Carlos Monteiro, “Ultra işlenmiş gıdaların artan tüketimi, dünya genelinde beslenme kalıplarını değiştirmekte ve geleneksel gıdaların yerini almaktadır” diye belirtiyor. Monteiro, bu dönüşümün büyük küresel şirketlerin kar odaklı stratejileri sayesinde hızlandığını ifade ediyor.
Koordine Edilmiş Politikalar Gerekli
Şili Üniversitesi'nden Prof. Camila Corvalan, hükümetlerin cesur ve uyumlu politikalar geliştirmesi gerektiğini vurguluyor. “UİG uyarılarının ambalajın ön yüzüne eklenmesi, pazarlama kısıtlamaları ve bu ürünlere yönelik vergilerin artırılması gibi adımlar atılmalıdır” dedi.
Avustralya Sydney Üniversitesi'nden Dr. Phillip Baker, tütün endüstrisine karşı yürütülen küresel mücadeleyi hatırlatarak, politika alanının şirket lobilerinden korunması ve sağlıklı, sürdürülebilir gıda sistemleri için güçlü koalisyonlar kurulması gerektiğini belirtti.
Nova sınıflandırmasına göre, ultra işlenmiş gıdalar; hidrojene yağlar, protein izolatları ve glikoz-fruktoz şurubu gibi düşük maliyetli bileşenlerden üretilen, renklendirici ve tatlandırıcı gibi katkı maddeleri içeren endüstriyel ürünler olarak tanımlanıyor. Bu ürünler, taze gıdaların yerini alacak şekilde formüle edilmekte ve yüksek kâr amacıyla yoğun bir şekilde pazarlanmaktadır.
Bilimsel Kanıtlar Ortada: UİG Tüketimi Kronik Hastalık Riskini Artırıyor
Serinin ilk makalesi, 2009'dan bu yana yapılan araştırmalar ışığında, UİG tüketiminin geleneksel beslenme biçimlerini zayıflattığını ve diyet kalitesini düşürdüğünü göstermektedir.
Ulusal beslenme anketleri, UİG'lerin yıllar içindeki dramatik yükselişini ortaya koyuyor. İspanya'da, UİG'lerin toplam enerji içindeki payı üç katına çıkarken, Çin'de bu oran yüzde 4'ten yüzde 10'a yükselmiştir. Meksika ve Brezilya'da oran yüzde 10'dan yüzde 23'e, ABD ve İngiltere'de ise uzun süredir yüzde 50'nin üzerinde seyretmektedir.
Bu çalışma, UİG ağırlıklı beslenmenin aşırı yeme davranışını tetiklediğini ve şeker ile sağlıksız yağların fazlalığı, lif ve protein eksikliği gibi dengesizliklere yol açtığını belirtmektedir. 104 uzun dönemli araştırmanın incelendiği bir sistematik derlemede, 92 çalışmada en az bir kronik hastalık riskiyle anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Bunlar arasında obezite, tip 2 diyabet, kalp hastalıkları, depresyon ve erken ölüm gibi önemli sağlık sorunları bulunmaktadır.
