İspanya merkezli Navarra Üniversitesi öncülüğünde gerçekleştirilen PREDIMED-Plus adlı klinik çalışmada, tip 2 diyabet riskine dair çarpıcı veriler elde edildi. Çalışma, 22 üniversite, hastane ve araştırma enstitüsünden 200'den fazla bilim insanını bir araya getirdi.
2013 yılında başlatılan bu projeye, Avrupa Araştırma Konseyi (ERC) tarafından sağlanan 2 milyon avronun üzerinde hibe ile destek sağlandı. Toplam bütçesi 15 milyon avroyu aşan bu çalışma, esas olarak Carlos III Sağlık Enstitüsü (ISCIII) ve CIBER araştırma merkezleri tarafından desteklenmektedir.
6 Yıl Süren Klinik Takip
Annals of Internal Medicine dergisinde yayımlanan çalışmada, yaşları 55 ile 75 arasında değişen, fazla kilolu veya obez 4.746 yetişkin altı yıl boyunca takip edildi. Katılımcıların daha önce kalp-damar hastalığı veya diyabet geçmişi bulunmuyordu.
Denekler iki gruba ayrıldı:
Birinci grup, günlük yaklaşık 600 kalori azaltılmış Akdeniz diyetini uyguladı, düzenli fiziksel aktivite (tempolu yürüyüş, denge ve güç egzersizleri) yaptı ve profesyonel kilo yönetimi danışmanlığı aldı. Diğer grup ise kalori kısıtlaması veya egzersiz önerisi olmadan klasik Akdeniz diyetine devam etti.
Elde edilen sonuçlar, diyet ve egzersiz programını uygulayanların tip 2 diyabet riskini yüzde 31 azaltmayı başardığını, ayrıca ortalama 3,3 kilogram kilo ve 3,6 santimetre bel çevresi kaybı yaşadığını gösterdi. Kontrol grubundaki kayıplar ise sırasıyla 0,6 kilogram ve 0,3 santimetre oldu.
“Yaşam Tarzı Değişiklikleri Diyabeti Önleyebilir”
Araştırmanın başyazarı olan Navarra Üniversitesi Halk Sağlığı Profesörü Miguel Ángel Martínez-González, elde edilen sonuçların güçlü bir bilimsel temel sunduğunu belirtti:
“Akdeniz diyeti, kalori azaltımı, fiziksel aktivite ve kilo kontrolünün bir araya gelmesi, diyabetin önlenmesinde etkili bir yöntem. Bu yaklaşım geniş kitlelerde hayata geçirilirse, her yıl binlerce yeni diyabet vakasının önüne geçilebilir.”
Çalışmanın ilk yazarı Prof. Miguel Ruiz-Canela, Akdeniz diyetinin insülin duyarlılığını artırdığını ve iltihaplanmayı azalttığını vurguladı:
“Kalori kontrolü ve egzersiz, diyetin faydalarını artırmaktadır. Kültürel olarak kabul gören, lezzetli ve sürdürülebilir bir yöntemdir.”
Tip 2 Diyabet: Küresel Bir Sağlık Sorunu
Uluslararası Diyabet Federasyonu’na göre, tip 2 diyabet dünya genelinde 530 milyondan fazla kişiyi etkiliyor. Şehir yaşam tarzı, sağlıksız beslenme ve obezite, bu hastalığın hızla yayılmasına sebep olmaktadır.
İspanya’da yaklaşık 4,7 milyon, ABD’de ise 38,5 milyon kişi diyabetle yaşamaktadır. Uzmanlar, hastalığın kalp, böbrek ve metabolik komplikasyonları artırdığına dikkat çekerek, önleyici stratejilerin önemini vurgulamaktadır.
Bu çalışma, Harvard T.H. Chan Halk Sağlığı Okulu ile iş birliği içinde yürütülmüştür. Ayrıca İspanya genelinde 100’den fazla birinci basamak sağlık merkezi projeye katkıda bulunmuştur.
Bağlantıyı ele alan Temple Üniversitesi’nden Sharon Herring ve Gina Tripicchio, bu modelin tip 2 diyabetin önlenmesinde uygulanabilir ve maliyet açısından sürdürülebilir bir yöntem sunduğunu ifade etti.
Ancak uzmanlar, Akdeniz dışındaki bölgelerde benzer stratejilerin uygulanabilmesi için sağlıklı gıdaya erişim, şehir planlaması ve profesyonel destek eksikliği gibi yapısal engellerin aşılması gerektiğine dikkat çekmektedir.
