ABD’deki Stanford Üniversitesi'nden araştırmacılar, tek bir burun spreyi aşısının öksürük, soğuk algınlığı ve grip gibi birçok solunum yolu enfeksiyonuna karşı koruma sağlayabileceğini duyurdu.
Hayvanlar üzerinde yapılan testlerin ardından “evrensel aşı”nın insanlarda denenebilmesi için klinik çalışmalara ihtiyaç duyulmakta.
Bu araştırma, 200 yılı aşkın süredir uygulanan klasik aşı yaklaşımlarından “radikal bir kopuş” olarak değerlendiriliyor.
Mevcut aşılar genellikle bağışıklık sistemini belirli virüslere karşı eğitir. Örneğin, kızamık aşısı sadece kızamığa, suçiçeği aşısı ise yalnızca suçiçeğine karşı koruma sağlar. Bu yöntem, 18. yüzyılda Edward Jenner tarafından başlatılan klasik aşı prensibine dayanıyor.
Science dergisinde yayımlanan yeni çalışma, bağışıklık sisteminin belirli bir virüse özel olarak eğitilmediğini gösteriyor. Bunun yerine, akciğerlerdeki “makrofaj” adı verilen beyaz kan hücreleri sürekli bir “hazır alarm” durumuna geçiriliyor. Aşı burun spreyi şeklinde uygularak, bağışıklık hücrelerinin hangi patojenle karşılaşırsa karşılaşsın hızlı bir şekilde yanıt vermesi sağlanıyor.
VİRÜS VE BAKTERİLERE KARŞI GENİŞ ÇAPLI KORUMA
Araştırma ekibi, bu yüksek hazırlık durumunun virüslerin akciğerlerden vücuda geçişini 100 ila 1000 kat azalttığını rapor etti. Vücudu aşmayı başaran patojenlere karşı ise bağışıklık sisteminin çok hızlı bir tepki verdiği gözlemlendi.
Aşının ayrıca iki farklı bakteri türüne karşı koruma sağladığı belirtiliyor.
Çalışmanın başı Prof. Bali Pulendran, geliştirilen aşının sadece grip, Covid ya da soğuk algınlığı virüslerine değil, test edilen birçok virüs ve bakteriye karşı geniş bir koruma sunduğunu ifade etti.
Çalışmada dikkat çeken diğer bir bulgu, bağışıklık sisteminin bu şekilde yönlendirilmesinin, ev tozu akarı gibi alerjenlere verilen tepkiyi azaltabilme potansiyeline sahip olduğuydu. Bu durum, alerjik astım gibi hastalıklarda olası faydalar sağlayabileceğini göstermektedir.
Çalışmaya dahil olmayan Oxford Üniversitesi'nden aşı bilimi uzmanı Prof. Daniela Ferreira, sonuçların doğrulanması halinde bu yaklaşımın solunum yolu enfeksiyonlarına karşı korunmada “büyük bir adım” olabileceğini belirtti.
Uzmanlar, bu araştırmanın umut verici olduğunu, ancak erken aşamada olduğunu vurgulamaktadır. İnsanlarda aynı etkinin görülüp görülmeyeceği, bağışıklık sisteminin ne kadar süre “alarmda” kalacağı ve potansiyel yan etkiler henüz bilinmemektedir.
