ABD ve İran, Umman aracılığıyla İsviçre'nin Cenevre kentinde gerçekleştirdikleri nükleer müzakerelerin üçüncü turunu tamamladı.
Umman Dışişleri Bakanı Seyid Bedir bin Hamad Al-Busaidi, “ABD-Iran müzakerelerinde önemli ilerlemeler kaydedilen bir gün geride kaldı. İlgili başkentlerdeki istişarelerin ardından müzakerelere kısa bir süre içinde tekrar başlayacağız. Teknik düzeydeki görüşmeler önümüzdeki hafta Viyana'da yapılacak” açıklamasında bulundu.
Amerikan Axios haber platformuna bilgi veren ismi açıklanmayan üst düzey bir ABD'li yetkili, Başkan Trump'ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Trump'ın damadı Jared Kushner'in katıldığı görüşmelerin “olumlu” geçtiğini aktardı, ancak detay vermekten kaçındı.
İranlı Yetkiliden “Reddiyoruz” Açıklaması
<pGörüşmeler devam ederken, Al Jazeera’ye bilgi veren ismi açıklanmayan İranlı bir üst düzey yetkili, "Çözüm önerimiz, nükleer silah istemediğimizi kanıtlayan teknik ve pratik yollar ve veriler içermektedir. Önerimiz, uranyum zenginleştirmenin egemen bir hak olduğunu teyit ediyor ve geçici bir süre için zenginleştirmenin askıya alınmasını önermektedir." dedi.
Görüşmelerin İran'ın füze ya da savunma kapasitesi ile ilgili olmadığını vurgulayan yetkili, “Zenginleştirmeyi kalıcı olarak sıfırlama, nükleer tesisleri sökme ve uranyum stoklarını devretme ilkesi kesinlikle reddedilmektedir.” dedi.
Önerilerinin Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) gözetiminde, uranyum stoklarının düşük zenginleştirme seviyelerine indirilmesi ve “özellikle ekonomik boyutta ortak çıkarların” sağlanmasını içerdiğini ifade eden yetkili, “Cenevre'deki önerimiz siyasi olarak ciddi, teknik olarak yaratıcı ve hemen bir anlaşmaya varmak için gereken her şeyi içermektedir.” değerlendirmesinde bulundu.
Yetkili, sundukları önerinin ağırlıklı olarak ABD yaptırımlarının kaldırılmasına ve ABD'nin endişelerinin giderilmesine odaklandığını dile getirdi.
Böyle Bir Adım Atılmayacak
İran devlet televizyonunun diplomatik kaynaklara dayandırdığı habere göre, İran’ın zenginleştirilmiş nükleer malzemelerinin yurt dışına transfer edilmesi konusunun tamamen reddedildiği ve böyle bir adımın atılmayacağı ifade edildi.
Tahran yönetimi, müzakerelerde yaptırımların kaldırılması konusunu özellikle vurguladı. İran tarafı, ekonomik yaptırımların kaldırılmasının müzakerelerdeki ana başlıklardan biri olduğunu belirtti.
Diplomatik kaynaklardan alınan bilgiye göre, görüşmelerin bir veya iki saat daha sürebileceği aktarılmıştır.
ABD-Iran Arasındaki Süreç
İsrail ve ABD'nin Haziran 2025'te İran'a yönelik saldırılarıyla kesintiye uğrayan nükleer müzakereler, başta Türkiye olmak üzere bölge ülkelerinin girişimleri ve Umman'ın arabuluculuğunda yeniden hız kazanmıştı.
ABD'nin saldırı tehditleri ve askeri yığınağı sürerken, taraflar 6 Şubat'ta Umman'da dolaylı müzakereler için bir araya gelmiş ve görüşmelerin devam etmesi konusunda anlaşmıştı. Daha sonra 17 Şubat'ta Cenevre'de görüşmelere devam edildi ve 26 Şubat'ta tekrar bir araya gelinmesi kararlaştırıldı.
İran, nükleer programını atom bombası üretimini engelleyecek sınırlamalarla sürdürmesi karşılığında yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor. ABD ise Tahran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun ülke dışına çıkarılmasını istemektedir.
Müzakerelerde, zenginleştirme oranlarının hangi seviyede sınırlandırılacağı, yaklaşık 440 kilogram zenginleştirilmiş uranyum stoğunun durumu ve yaptırımların kaldırılma takvimi ile doğrulama mekanizmaları ele alınmaktadır.
