Almanya'da Emeklilik Fonu Krizi: 1,1 Milyar Euro Kayıp

Avrupa'da meslek esaslı emeklilik fonlarının yatırım stratejileri ve denetim yapılarına ilişkin tartışmalar sürüyor.

Berlin'de diş hekimlerinin emeklilik tasarruflarını yöneten mesleki emeklilik fonu, milyarlarca Euro'luk yatırımlarda yaşanan ciddi kayıplar nedeniyle hem üyelerin hem de kamuoyunun ilgi odağı haline geldi.

Berlinli diş hekimleri, emeklilik fonu için yaklaşık 2,2 milyar Euro'luk tasarrufu, profesyonel finans uzmanları yerine kendi meslektaşlarına teslim etti. Ancak, fonun varlıklarının büyük bir kısmı eriyip gitti.

300 MİLYAR EURO'YA ULAŞAN SİSTEM

Bu krizin, Almanya'daki emeklilik sandıklarıyla ilgili endişeleri artırması bekleniyor. Almanya’da doktorlar, diş hekimleri, noterler ve mimarlar gibi serbest meslek grupları için zorunlu olan mesleki emeklilik fonları, devlet emeklilik sisteminin yerini almaya başladı. 2024 yılı itibarıyla, bu fonların toplam varlıklarının piyasa değeri yaklaşık 300 milyar Euro düzeyine ulaşması bekleniyor.

Ülkede 90’dan fazla farklı fon mevcut, ancak bu fonlar arasında büyük ölçek farklılıkları bulunuyor. Bazı fonlar 10 milyar Euro'dan fazla varlık yönetirken, bazı küçük fonların yatırım büyüklüğü 100 milyon Euro'nun altında kalıyor. Bu çeşitlilik, pek çok fonun yüksek maliyetli profesyonel yatırım ekipleri kurmasını engelliyor.

RİSKLİ YATIRIMLAR SONUÇ VERDİ

Almanca kısaltmasıyla VZB olarak bilinen fon, varlıklarının %70'inden fazlasını özel krediler, halka açık olmayan şirketler ve gayrimenkul projelerine yatırdı. Ancak bu yatırımların çoğu ya iflas etti ya da ciddi finansal sorunlar yaşadı.

Zarar eden projeler arasında Kaliforniya merkezli bir plastik geri dönüşüm firması, Kuzey Almanya’da bir karides üretim tesisi ve Berlin'deki bir sigorta girişimi yer alıyor. Mahkeme belgelerine göre, fon, bazı şirketlerdeki zararlar artarken bile yeni kaynak aktararak “kötü paranın peşinden iyi para” yatırdı ve böylece bu şirketler diğer borçlarının faizlerini ödeyebilme imkanı buldu.

Toplam kaybın yaklaşık 1,1 milyar Euro’ya ulaştığı tahmin ediliyor.

Gelişmeler üzerine, Berlin merkezli fon, eski denetçisine, yatırım danışmanına ve yönetim organlarında görev almış bazı isimlere karşı hukuki süreç başlattı.

Yaşanan çöküş, Almanya’daki “Versorgungswerke” adı verilen mesleki emeklilik fonlarının yönetim yapısını tekrar sorgulamaya açtı. Çoğunlukla sınırlı yatırım deneyimi olan kişiler tarafından yönetilen bu fonlar, eyalet bazında dağınık bir denetim ile karşı karşıya.

FONLAR RİSKLİ ALANLARA YATIRIM YAPTI

Uzmanlara göre, uzun süreli negatif faiz ortamında daha yüksek getiri arayışı, fonları özel borçlanma araçları ve gayrimenkul gibi daha riskli alanlara yöneltmiş durumda.

Ayrıca, Kuzey Almanya’daki eczacı ve diş hekimi fonlarıyla birlikte Münih merkezli Bayerische Versorgungskammer (BVK) gibi büyük kurumlar da son yıllarda gayrimenkul yatırımlarında yüz milyonlarca Euro değer kaybı bildirdi.

Frankfurt’taki bir ofis projesi, Augsburg’daki bir konut geliştirme yatırımı ve ABD’deki ticari gayrimenkuller zarar yazan projeler arasında bulunuyor.

SİSTEMDE KRİZ YOK AMA ENDİŞELER VAR

Şu aşamada emekli maaşı yükümlülüklerinin karşılanmasında sistemik bir kriz görünmese de, birçok fon yeni yatırım arayışından ziyade mevcut portföydeki zararları sınırlamaya odaklanmış durumda.

Uzmanlar, önümüzdeki yılların, özellikle gayrimenkul ve özel borç yatırımlarındaki değer kayıplarının netleşeceği, risk yönetimi ve yönetişim reformlarının gündeme geleceği bir dönem olacağını öngörüyor.