Arpa ve Mercimekte Dışa Bağımlıyız

Türkiye İstatistik Kurumu’nun yayımladığı 2025 yılı “Bitkisel Ürün Denge Tabloları”, tarım daki kırılgan gerçeği ortaya koydu.

Stratejik öneme sahip kalemlerde ciddi dışa bağımlılık dikkat çekti.

TÜİK’e göre yeterlilik derecesi, bir ürünün yurt içi üretiminin, toplam talebi ne ölçüde karşıladığını ifade ediyor. Bu değerin 100’ün üzerinde olması, üretimin iç talebi aştığını ve ihracat ya da stok imkânı bulunduğunu; 100’ün altında olması ise üretimin yetersiz kaldığını gösteriyor.

Açıklanan verilere göre, meyveler ve içecek bitkileri grubunda en yüksek yeterlilik derecesi yüzde 594,9 ile kayısı ve zerdalide gerçekleşti. Bu oran, Türkiye’nin söz konusu ürünlerde iç talebin çok üzerinde üretim yaptığını ortaya koydu. Turunçgiller grubundaki tüm meyvelerde de üretimin yurt içi talebi karşılayabildiği belirtiliyor.

Tahıl ürünlerinde ise genel yeterlilik oranı yüzde 91,1 olarak kaydedildi. En önemli ürünlerden buğdayda yeterlilik yüzde 104,3 ile talebi karşıladı. Soya ise yalnızca yüzde 4,2’lik yeterlilik oranıyla en düşük seviyedeki ürünlerden biri oldu.

Mısır, Arpa ve Mercimek…

Yem sanayinin bel kemiğini oluşturan mısırda yeterlilik oranı yüzde 73,1’de kalırken, arpa yüzde 84,6 seviyesinde bulunuyor. Bu iki ürün, özellikle hayvancılık sektöründe maliyetlerin artmasına ve dış piyasaya bağımlılığın derinleşmesine neden olabilecek kritik ürünler arasında yer alıyor.

Yeterlilik oranı yüzde 86,6 seviyesinde kalan kırmızı mercimek, Türkiye’nin bu temel gıda ürününde de tamamen kendine yetemediğini ve ithalata ihtiyaç duyduğunu ortaya koyuyor.

Mercimekte bu rakam geçtiğimiz sezon (2023-2024) 91 seviyesindeydi. Arpada 115, mısırda ise 96,5 seviyesindeydi. Yani 2024-2025 sezonunda bu ürünlerin dışa bağımlılığında ciddi bir düşüş gerçekleştiği görüldü.

Sebze grubunda Türkiye’nin genel olarak kendine yeterli olduğu görüldü. 2024-2025 döneminde sebze üretiminin, yurt içi talebi karşılama oranı yüzde 108,8 olarak gerçekleşti. En yüksek yeterlilik oranları ise sakız kabakta yüzde 116,2, hıyarda yüzde 115,7 ve domateste yüzde 112,3 oldu.