Asgari Ücrette Kriz Yaşanıyor

ŞEHRİBAN KIRAÇ / NEFES

Yeni asgari ücretin belirlenmesi için geri sayım başladı. Ancak, işçi tarafının asgari ücret tespit komisyonunun demokratik olmayan yapısı nedeniyle katılmayacaklarını açıklamaları, 2026 yılına ilişkin asgari ücret tespit sürecini şimdiden çıkmaza sokmuş durumda. 2025 içinde asgari ücrete zam yapılmaması nedeniyle ihtiyaçlar da artmışken, işçi konfederasyonları, çalışanların aileleriyle birlikte geçimlerini sağlayabilecekleri bir asgari ücret belirlenmesini talep ediyor. Çalışanların ise artan yaşam maliyetleri karşısında, 2026’da asgari ücretin en az 45 bin lira olmasını beklediği belirtiliyor. Ancak, 2026 için beklenen enflasyon oranı göz önünde bulundurulduğunda, sadece yüzde 25-30 civarında bir zam yapılması düşünülüyor.

Türkiye genelinde yaklaşık 32.5 milyon çalışanın yarısının asgari ücret veya asgari ücrete yakın bir kazanca sahip olduğu belirtiliyor. 2026’da geçerli olacak yeni asgari ücretin ne kadar olacağı konusunda farklı tahminler olsa da, pazarlıklardan işçileri tatmin edecek bir sonuç çıkması pek olası görünmüyor.

İKTİDAR NE DER?

Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nda işçi temsilcisi olan Türk-İş, geçen yılki asgari ücret görüşmeleri sonrası komisyona katılmayacaklarını açıklamıştı. Bu durum, asgari ücret görüşmelerinde önemli bir krizin yaşanacağını gösteriyor.

İşçiler olmadan toplanacak olan bir komisyonun alacağı kararlar tartışmalara yol açabilir. Beş işçi, beş işveren ve beş iktidar temsilcisinden oluşan komisyon, sonunda iktidarın onay verdiği oranı kabul etmekte. İktidar ve işveren tarafının oyları genellikle birebir örtüştüğünde, işçi temsilcileri azınlıkta kalıyor. Komisyon, oy çokluğuyla karar aldığı için sonuçlar kesin oluyor ve bu kararlara yargı yolu kapalı. 2000-2024 yılları arasında, 28 kez yapılan asgari ücret görüşmelerinin yalnızca 8’inde taraflar arasında uzlaşmaya varıldığı biliniyor.

HSBC’YE GÖRE 26.525 LİRA OLACAK

2026 için, beklenen enflasyon oranı dikkate alınarak yüzde 25-30 arasında bir zam yapılması ve net asgari ücretin 26 bin 525 lira ile 28 bin 735 lira arasında gerçekleşmesi öngörülüyor. Ancak, bu seviyelerde bir asgari ücret, milyonlarca çalışan için zorlu yaşam koşullarının devam etmesi anlamına gelecektir. İngiliz banka HSBC, 2026 Türkiye raporunda, gelecek yıl sonu enflasyonun yüzde 20 civarına gerileyebileceğini vurguladı ve asgari ücret artışının da bu seviyelerde olabileceği tahmininde bulundu. HSBC'ye göre, 2026’da asgari ücret 26 bin 525 lira olacak. Ancak Türk-İş’in Ekim 2025 verilerine göre, dört kişilik bir ailenin açlık sınırı 28 bin 411 TL’ye, yoksulluk sınırı ise 92 bin 547 liraya yükselmiş durumda.