Avrupa Konseyi, Ukrayna hakkındaki liderler bildirisini yayımladı. Bildiri, Avrupa Konseyi Başkanı António Costa, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Hollanda Başbakanı Dick Schoof, Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre, Polonya Başbakanı Donald Tusk, İsveç Başbakanı Ulf Kristersson ve İngiltere Başbakanı Keir Starmer tarafından onaylandı.
Liderler, “ABD Başkanı Donald Trump’ın Ukrayna’da adil ve kalıcı bir barışın sağlanmasına yönelik önemli ilerlemeleri memnuniyetle karşıladıklarını” ifade etti.
İşbirliği İçin Anlaştılar
Açıklamada, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin ekibi ile Trump’ın ekibi ve Avrupa'nın destekleyici ekipleri arasında gerçekleştirilen son işbirliğinden duyulan memnuniyet dile getirildi. Liderler, Ukrayna’nın egemenliğini ve Avrupa güvenliğini koruyacak kalıcı bir barış için Trump ve Zelenskiy ile işbirliğini sürdürmeye devam etme konusunda mutabık kaldılar.
Bildiride, “Ukrayna’nın güvenliği, egemenliği ve refahının daha geniş Avro-Atlantik güvenliği açısından kritik öneme sahip olduğu” vurgulandı. Ukrayna halkının, ileride Rus saldırganlığı korkusundan uzak, bağımsız ve müreffeh bir geleceği hak ettiği belirtildi.
ABD ve Avrupa liderleri, savaşın sona ermesi hedefiyle bir anlaşma çerçevesinde, Ukrayna’ya güçlü güvenlik garantileri ve ekonomik yeniden toparlanma desteği sağlama taahhüdünde bulundu.
Yeni Çok Uluslu Ukrayna Gücü Oluşturuluyor
Bu kapsamda belirginleşen başlıca konular şunlardır:
• Ukrayna’nın caydırıcılık ve toprak savunmasını güçlendirebilmesi için, barış zamanı 800 bin personel seviyesinde tutulan silahlı kuvvetlerine sürdürülebilir ve kayda değer destek sağlanması.
• Gönüllüler Koalisyonu çerçevesinde, gönüllü ülkelerin katkılarıyla hayata geçirilecek ve ABD tarafından desteklenecek Avrupa öncülüğündeki 'Çok Uluslu Ukrayna Gücü'nün kurulması.
• Bu gücün, Ukrayna Ordusu'nun yeniden yapılandırılmasına, hava sahasının güvenliğine ve deniz güvenliğinin artırılmasına yardımcı olması.
Olası ihlalleri tespit etmek, erken uyarı sağlamak ve yanıt oluşturmak için uluslararası katkı ile ABD öncülüğünde bir ateşkes izleme ve doğrulama mekanizması kurulacak, ayrıca gerilimi azaltıcı karşılıklı adımlar için bir ayrıştırma (deconfliction) mekanizması oluşturulacak. Gelecekteki silahlı saldırılar için barış ve güvenliğin yeniden tesisine yönelik hukuken bağlayıcı taahhütler de yer alacak.
AB'ye Katılıma Destek
Öte yandan, Ukrayna’nın yeniden inşası ve toparlanması için gerekli kaynakların seferber edilmesi, karşılıklı fayda sağlamak amacıyla ticaret anlaşmaları ve Rusya'nın neden olduğu tazminat ihtiyacının dikkate alınması gerektiği vurgulandı. Bu bağlamda, AB’deki Rus devlet varlıklarının dondurulması hatırlatıldı ve Ukrayna’nın Avrupa Birliği’ne katılım sürecine güçlü destek verilmesi vurgulandı.
Avrupalı liderler, Zelenskiy’ye olan desteklerini yineleyerek, Ukrayna’ya ilişkin nihai kararların Ukrayna halkına ait olduğunu belirtti. Uluslararası sınırların güç kullanılarak değiştirilmesinin mümkün olmayacağı ifade edilirken, toprakla ilgili kararların etkili güvenlik garantileri sağlandıktan sonra yalnızca Ukrayna halkı tarafından verilebileceği kaydedildi. Bazı başlıkların müzakerelerin son aşamalarında çözüme kavuşturulacağı belirtildi.
Liderlerden Rusya'ya Çağrı
Liderlerin açıklamasında, “Her konuda bir uzlaşı sağlanmadan, hiçbir konuda anlaşmaya varılmış sayılmaz” ilkesinin altı çizilerek, kalıcı bir barış için tüm tarafların yoğun çaba göstermesi gerektiği vurgulandı.
Herhangi bir anlaşmanın, Euro-Atlantik’in uzun vadeli güvenliğini ve birliğini koruması, ayrıca NATO’nun caydırıcı rolünü sürdürmesi gerektiği ifade edildi. AB ve NATO’yu etkileyen meselelerin, ilgili üye ülkeler arasında ele alınacağı kaydedildi.
Liderler, Rusya’ya çağrıda bulunarak, “Trump’ın barış planını kabul etmek suretiyle kalıcı barış yönünde irade göstermesi ve ateşkesi onaylayarak çatışmaları sona erdirmek için taahhütlerde bulunması gerektiğini” belirtti. Moskova’nın ciddi müzakerelere yönelmesi için Rusya üzerindeki baskının artırılacağı ifade edildi.
Rusya'dan Sert Tepki: İzin Vermeyeceğiz
Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov, Rusya'nın, “Gönüllüler Koalisyonu” olarak adlandırılan yapının birliklerinden bile olsa, Ukrayna'ya NATO birliklerinin konuşlandırılmasına asla onay vermeyeceğini belirtti.
Ryabkov, ABC News’e verdiği demeçte ABD ile Kiev müzakerecileri arasındaki son görüşmeler hakkında bilgi sahibi olmadığını ifade ederek, ABD'den bilgi beklediklerini söyledi.
Rusya'nın “Gönüllüler Koalisyonu”nun Avrupa ülkelerinden birliklerin varlığına onay verip vermeyeceği sorusunu yanıtlayan Ryabkov, “Hayır. Gönüllüler Koalisyonu (NATO ile) aynı şey. Bu belki daha da kötü bir tercih olur çünkü böyle bir durum, standart NATO prosedürleri olmadan bile uygulamaya konulabilir.” diyerek yanıt verdi. (ANKA, AA)
