Anayasa Mahkemesi (AYM), terör olayları sonucunda oluşan zararların tazmini için mirasçıların devlet idaresine başvurmaları gerektiren “60 gün ve 1 yıl” şartının, kanunilik ilkesine aykırı olduğu gerekçesiyle iptali yönünde karar aldı. İptal hükmünün 9 ay sonra yürürlüğe gireceği duyuruldu.
Bugün Resmi Gazete'de yayımlanan karara göre, Mardin 1. İdare Mahkemesi, 2004 tarihli 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun'un bazı maddelerinin iptali için AYM'ye başvuruda bulundu.
Başvuruda, 5233 sayılı kanunun 2005 yılında değiştirilen 6. maddesinde, “terör eylemleri veya terörle mücadele kapsamında gerçekleştirilen faaliyetler nedeniyle zarar gören kişilerin ya da mirasçılarının, zarar konusunu öğrendikten sonra 60 gün içinde il valiliklerine başvurması gerektiği” vurgulandı. Bu düzenlemenin, kişiler açısından belirsiz ve öngörülemez olduğu dile getirildi.
Yüksek Mahkeme, idare mahkemesinin başvurusunun yalnızca “veya mirasçılarının” ibaresine yönelik olduğunu, bu ifadenin “zarar gören” ve “yetkili temsilciler” dahil diğer kişileri de kapsayacağını belirtti.
AYM, belirtilen düzenlemedeki “veya mirasçılarının” ifadesinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptali gerektiğine karar verirken, iptal hükmünün 9 ay sonra yürürlüğe girmesini öngördü.
HAK KAYBINA NEDEN OLABİLİR
AYM'nin kararında, “iptali istenen düzenlemede öngörülen sürenin” dava açma süresini etkileyeceği, dolayısıyla mahkemeye erişim hakkına “sınırlama” getireceği ifade edildi.
İdarenin uygunluk göstergesi olan zararların tazmini konusunda izlenecek idari ve yargısal yola 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun hüküm verdiği kaydedilirken, hizmet kusuruna dayalı maddi ve manevi tazminat talepleri için sürelerin 1 ile 5 yıl arasında belirlendiği; başvuru konusundaki kanunun ise terör ile ilgili konularda bu sürenin 60 gün ile 1 yıl olarak belirlendiği aktarıldı.
Belirtilen sürelerin “hak kaybına neden olabileceği” değerlendirmesi yapılan kararda, terör olaylarından zarar gören kişilerin; idarenin kusurlu olup olmadığını ya da sosyal risk ilkesinin geçerli olup olmadığını doğru bir şekilde belirlemelerinin beklenemeyeceği vurgulandı.
Zaranın hangi yasal çerçeve altında olduğunu ancak yargılama sürecinde yapılacak araştırma ve değerlendirmenin belirleyebileceği, eğer bu durum 5233 sayılı kanun kapsamında değerlendirilecekse “60 gün ve 1 yıl” olarak belirlenen sürenin dolmuş olacağı ifade edildi. Bu durumun ise hukuka aykırı olduğu belirtildi.
AYM, “Terör olayları sonucunda zarar gören kişilerin, 5233 sayılı kanundaki 60 gün ve 1 yılı mı yoksa 2577 sayılı kanundaki 1 ve 5 yılı mı dikkate alarak talepte bulunması gerektiği konusunda kuralın öngörülemez olduğu ve bu nedenle kanunilik şartını taşımadığı sonucuna varmıştır. Anayasa Mahkemesi, açıklanan gerekçelerle kuralın Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar vermiştir.” ifadelerine yer verdi.
