Anayasa Mahkemesi (AYM), vejetaryen olan bir hükümlünün beslenme ihtiyaçlarının karşılanmaması nedeniyle infaz hakimliğine yaptığı başvurunun geçerli bir gerekçe göstermeksizin reddedilmesini “etkili başvuru hakkının ihlali” olarak değerlendirerek, başvurucuya 20 bin lira manevi tazminat ödenmesine karar verdi.
Resmi Gazete'de yayımlanan karara göre, cezaevinde 32 aydır bulunan M.S, “vejetaryen olduğu gerekçesiyle et ve et ürünlerini tüketemediğini, kurum doktorunun bu yöndeki raporuna rağmen talebinin kabul edilmediğini” ifade ederek, vejetaryen beslenme talebinin karşılanmasını, aksi takdirde “ev hapsine” alınmasını talep etmek üzere infaz hakimliğine başvurdu.
Başvuruyu yalnızca “konutta infaz talebi” olarak değerlendiren hakimlik, M.S'nin talebini “ev hapsi” koşullarını taşımadığı gerekçesiyle reddetti. M.S, vejetaryen olması durumunun hakimlikce dikkate alınmadığını belirterek karara itiraz etti.
M.S'nin itirazı Kahramanmaraş 1. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından reddedildi ve “hak ihlali” iddiasıyla AYM'ye bireysel başvuruda bulunma yoluna gitti.
Anayasa Mahkemesi, başvuruyu inceleyerek Anayasa'nın 17. maddesinde tanımlanan maddi ve manevi varlığın korunması hakkı ile Anayasa'nın 40. maddesinde güvence altına alınan etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine hükmetti. Yüksek Mahkeme ayrıca, M.S'ye 20 bin lira manevi tazminat ödenmesine karar verdi.
KARARIN GEREKÇESİNDEN
AYM'nin kararında, hükümlülerin beslenmesiyle ilgili yasal düzenlemelerin var olduğu, bu düzenlemelerin maddi ve manevi varlığın korunması ile geliştirilmesi hakkının pozitiv yükümlülüklerinin yerine getirilmesi gerektiği vurgulandı.
Bireylerin bu tür taleplerinin, “beslenme şekline uygun olanakların sağlanması ve taleplerin özenle değerlendirilmesi” gerektiği belirtilen kararda, başvurucunun vejetaryen olduğu için yaptığı talebin yargı mercileri tarafından göz önünde bulundurulmadığı ifade edildi.
M.S'nin beslenmesine ilişkin talebinin “yeterli gerekçe içeren bir karar verilmeden” reddedildiği vurgulanan kararda şu ifadelere yer verildi:
“Başvurucu, maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkı kapsamında olduğu iddia ettiği müdahalenin kaldırılması için başvurma hakkına sahip olup, asgari güvence sağlayan ve pratikte de işleyen etkili bir hukuk yolunun sunulmadığı sonucuna varılmıştır. Yukarıda belirtilen nedenlerle, maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.”
