Aziz Çelik: Asgari ücret 38 bin TL’nin altına düşmemeli

Asgari Ücret Tespit Komisyonu, 2026 yılında geçerli olacak asgari ücretin belirlenmesi için ilk toplantısını 12 Aralık Cuma günü saat 14.00'te Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nda gerçekleştirecek.

Toplantıya dair takvim netleşti. Ancak komisyonun yapısı ve görüşmeleri hakkında tartışmalar devam ediyor.

Kocaeli Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Çalışma Ekonomisi Uzmanı Prof. Dr. Aziz Çelik, komisyonun yapısı, olası değişiklikler ve asgari ücretin hesaplamasına dair yorumlarda bulundu.

Türk-İş’in komisyonun görüşmelerinde yer alan Ergün Atalay’a, hükümet temsilci sayısının “5'ten 1'e düşürülmesi” önerisini iletmesini değerlendiren Prof. Dr. Çelik, bu değişikliğin herhangi bir çözüm sağlamayacağını belirtti.

'KOMİSYON ÜYELERİ ASGARİ ÜCRETİ TELEVİZYONDAN ÖĞRENDİ'

Kararların yine oy çokluğuyla alınacağını hatırlatan Çelik, “Esas mesele komisyonun yapısı değil, komisyonun hangi ilkelere ve kurallara göre karar alacağıdır. Şimdiye kadar komisyon herhangi bir kurala ve ilkeye göre karar almamıştır. Özellikle son yıllarda hükümetin isteği doğrultusunda asgari ücret belirlenmiştir. Komisyon üyeleri asgari ücreti televizyondan öğrenmektedir” şeklinde konuştu.

'GÖZ BOYAMA'

Son yıllarda komisyonda herhangi bir tartışma ya da müzakerenin yapılmadığını belirten Çelik, “Dolayısıyla komisyonun yapısındaki bu revizyon anlam taşımayacaktır. Nasıl bir komisyon kurarsanız kurun, eğer ilkeler ve kurallar yoksa asgari ücretle anlamlı bir değişiklik sağlanamayacaktır. Hükümetin temsilci sayısının beşten bire düşmesi, yalnızca sembolik bir değişiklikdir ve gerçek anlamda bir çözüm getirmeyecektir. Zira taraflar komisyonda blok olarak hareket etmektedir” değerlendirmesinde bulundu.

ASGARİ ÜCRET ARTIŞI KURALA BAĞLANMALI

Asıl önemli olanın komisyonun bileşimi değil, komisyonun hangi ilkelere göre karar alacağı olduğunu vurgulayan Çelik, bu ilkelerin geçim şartlarını ve ülke ekonomisindeki büyümeyi kapsaması gerektiğini ifade etti. Çelik, şunları ekledi:

“Anayasa'ya göre, asgari ücretin belirlenmesinde bu iki kriter esas alınmalıdır. Ancak yasal düzenleme eksikliği nedeniyle Asgari Ücret Tespit Komisyonu bu iki kriteri göz önünde bulundurmadan asgari ücreti belirlemektedir. Gerçekte komisyon değil, asgari ücret hükümet tarafından belirlenmektedir. Ardından da komisyona dayatılmaktadır. Sorun, komisyon yapısı değil, asgari ücreti belirlerken esas alınacak kuralların açık ve net olmasıdır. Bu keyfiliğin sona ermesi gerekmektedir. Birçok ülkede asgari ücret kural bazlı olarak belirlenmektedir. Türkiye’de keyfi asgari ücret uygulamasından, kural bazlı asgari ücret dönemine geçişin zamanı gelmiştir” dedi.

'BÜYÜME ORANLARI ESAS ALINMALI'

“Ben asgari ücret tespitinde ekonomik büyümenin en önemli kriter olması gerektiğine inanıyorum.” diyen Çelik, sözlerini şu şekilde sürdürdü:

“Burada dikkat edilmesi gereken en önemli ölçüt, kişi başına gayri safi yurtiçi hasıladır. Geçmişte, 1970’lerde asgari ücret, kişi başına gayri safi yurtiçi hasılanın %75-80 oranındaydı. 1999, 2004 ve 2016 yıllarında asgari ücretin kişi başına gayri safi yurtiçi hasılaya oranı %60 civarında gerçekleşti. 2025 yılında ise bu oran %43’e düştü. 2026 yılı için hükümetin kişi başına gayri safi yurtiçi hasıla tahmininin aylık 75 bin TL olacağı öngörülüyor. Eğer bunun %60’ını dikkate alırsanız, asgari ücretin net 38 bin TL’nin altına düşmemesi gerektiği sonucuna varıyoruz. Bu oran, 2016’daki orandaki karşılıktır. Net bir şekilde ifade ediyorum ki, AKP dönemindeki 2016’da asgari ücretin bugünkü karşılığı net 38 bin TL’dir. Asgari ücreti konuşurken bu gerçekleri dikkate alarak konuşmalıyız. Eğer kişi başına gayri safi yurtiçi hasılada %65-70 civarında bir artış olursa, asgari ücret net 45-50 bin TL seviyelerine çıkabilir. Kısacası, asgari ücret, kişi başına gayri safi yurtiçi hasılanın belli bir oranını dikkate alarak belirlenmelidir ve bu kural yasal bir düzenleme haline getirilmelidir.”