Son yıllarda yapay zekâda önemli gelişmeler yaşanmasına rağmen, insan beyninin öğrenme kabiliyeti ve öğrendiklerini yeni durumlara uygulama yeteneği, hâlâ bilgisayarların önünde bir konumda. Nature dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, bu farkın ardındaki temel mekanizmayı ortaya koyuyor.
Princeton Üniversitesi'nden bilim insanlarının yürüttüğü bu araştırmada, doğrudan insan üzerinde deney yapılmamış; bunun yerine insan beyin yapısına oldukça benzeyen rhesus makakları kullanılmıştır. Maymunlara, ekrandaki şekil ve renkleri ayırt ederek yanıt vermeleri için belirli yönlere bakmaları istendi.
Deney sırasında gerçekleştirilen beyin taramaları, beynin farklı görevlerde aynı nöron gruplarını çeşitli şekillerde kullandığını gösterdi. Araştırmacılar, bu yapıyı yeniden birleştirilebilen ve farklı görevlerde tekrar eden “bilişsel Lego parçaları” olarak tanımladı.
Çalışmanın yazarlarından sinirbilimci Tim Buschman, “Günümüzün en gelişmiş yapay zeka modelleri tek bir görevde insan seviyesinde, hatta insanüstü performans gösterebiliyor. Ancak çok sayıda farklı görevi öğrenmekte ve uygulamakta zorluk yaşıyorlar” şeklinde açıklamalarda bulundu.
YAPAY ZEKANIN UNUTMA SORUNU
Araştırmaya göre, beyin mevcut bilişsel parçaları yeni görevlerde yeniden düzenleyerek büyük bir esneklik sağlıyor. Bu sayede daha önce elde edilen bilgiler, hiç karşılaşılmamış problemleri çözmek için yeniden kullanılabiliyor.
Bilişsel Lego bloklarının, beynin planlama, karar verme ve problem çözmeden sorumlu bölgesi olan prefrontal kortekste yoğunlaştığı belirlendi. Ayrıca, ihtiyaç duyulmayan bilişsel blokların geçici olarak “sessize alındığı” ve böylece beynin mevcut göreve daha iyi odaklanabildiği tespit edildi.
Buschman, bu süreci bilgisayar programlarına benzeterek, “Bir bilişsel blok, bir yazılım fonksiyonu gibi düşünülebilir. Bir nöron grubu rengi ayırt ederken, bir diğeri bu bilgiyi eyleme dönüştürüyor. Bu sıralı yapı, beynin karmaşık görevleri yerine getirmesine olanak sağlıyor” ifadelerini kullandı.
Araştırmacılar, bu mekanizmanın insanlara yeni ve beklenmedik durumlara hızla uyum sağlama yeteneği kazandırarak, insan zekasını yapay zekaya karşı hâlâ güçlü kıldığını vurguluyor. Yapay zeka sistemleri ise, “felaket unutma” olarak bilinen bir sorunla karşı karşıya kalıyor; yani yeni bir görev öğrendiklerinde önceki bilgilerini kaybedebiliyorlar.
Araştırmanın sonuç bölümünde, beynin bilgiyi görevler arasında yeniden kullanabilme yeteneğinin, çevre değişikliklerine hızla uyum sağlamayı mümkün kıldığı ve bu durumun insan zekasının yapay zekaya karşı hâlâ üstün olmasını sağladığı ifade ediliyor.
