Bingöl'ün Şaban köyü kırsalında, 50 milyon yıl öncesine tarihlenen deniz canlılarına ait fosiller bulundu.
Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürü Doç. Dr. Nebi Butasım, Şaban köyü sakinleriyle yürüttükleri saha çalışmaları sırasında ilginç taş kalıntılarına rastladıklarını belirtti.
Başlangıçta basit bir taş gibi görünen kalıntıların, detaylı incelendiğinde, midye ve deniz yıldızı gibi çeşitli canlıların fosilleri olduğu anlaşıldı. Butasım, köylülerin uzun zamandır bölgede gözlemledikleri ama tarihlerini bilmedikleri bu taşları belgelemek istediklerini ifade etti. Aldığı örnekleri, üniversitedeki yerbilim uzmanlarına iletti.
Yapılan ilk analizlerde bu kalıntıların, yaklaşık 50 milyon yıl önce sıcak ve sığ denizlerde yaşamış canlılara ait olduğu belirlendi.
Butasım ve Bingöl Üniversitesi Enerji, Çevre ve Doğal Afet Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Dr. Öğr. Üyesi Kenan Akbayram, fosillerin bulunduğu bölgeye giderek mercan, kabuklu ve mikroskobik deniz canlılarına ait fosilleri inceledi.
Alan araştırmasının ardından toplanan fosil örnekleri, Bingöl Üniversitesi laboratuvarında incelenmeye alınacak.
Deniz Yaşı Belirlenecek
Dr. Öğr. Üyesi Kenan Akbayram, Bingöl'ün doğal kaynaklar, değerli taşlar ve tarihi dokular açısından zengin bir bölge olduğunu vurguladı.
Akbayram, geçmişte bölgede bulunan sıcak ve sığ denizlerde mercanların yaşadığını ve zamanla fosilleşerek taş haline geldiğini ifade etti.
Yaptıkları incelemeler sonrasında güzel fosil oluşumları keşfettiklerini söyleyen Akbayram, bazı büyük kayalar içinde de pek çok deniz kabuklusu ve mercan fosilleri bulduklarını aktardı.
Alanda çok iyi korunmuş deniz kabuklularının fosillerinin bulunduğunu belirten Akbayram, bu fosillerin boyutlarının leblebi büyüklüğünden madeni para büyüklüğüne kadar değiştiğini kaydetti. Akbayram, şöyle devam etti:
– Çok sayıda mercan resifi mevcut; ayrıca taşlaşmış mercanlar ve kırılmış kabukluların birikimiyle oluşmuş başka fosil örnekleri de var.
– Deniz canlılarının kayalar içinde fosilleşmiş olması, bu dağlık bölgenin bir zamanlar denizlerle kaplı olduğunu gösteriyor. Bu alanın milyonlarca yıl öncesine ait olduğu kesin. Fosilleri laboratuvar ortamında inceleyerek buradaki denizin yaşını netleştireceğiz.
Akbayram, yaz mevsiminde daha kapsamlı araştırmalar yaparak daha fazla fosil türü bulma umudunu dile getirdi. “Buradaki mercan ve diğer deniz kabuklusu fosillerinin günümüzden 50 milyon yıl öncesine ait olduğunu düşünüyoruz” dedi.
“Bitlis'ten Basra'ya Uzanıyor”
Türkiye'nin günümüzde denizlerle çevrili olduğunu ancak 50 milyon yıl öncesine kadar tamamının denizlerle kaplı olduğunu belirten Akbayram, şunları ifade etti:
– Dünya'nın yaşı 4,5 milyar yıl olarak tahmin edildiğinde, Türkiye'nin yaşı genç dönemlere denk geliyor. Doğu Anadolu bölgesinde karbonat yatakları ile fosillerin varlığı, geçmişte bölgede deniz varlığının ispatı. Milyonlarca yıl önce Arap platformu, Diyarbakır'ı da kapsayan bir bölgeyi Doğu Anadolu denizel çökerlerine çarparak sıkıştırmış ve yükselmesine sebep olmuştur.
– Bu dağ oluşumlarının en iyi kalıntıları Bingöl'ün güneyindeki Genç ilçesinde görülebilir. Bu yapılar Bitlis'ten Basra Körfezi'ne kadar uzanıyor. Oluşumdan sonra, Doğu Anadolu ve İran platoları sıkışarak yükseldi ve günümüzdeki dağları oluşturdu. Denizlerin altındaki bu canlılar, dağların üzerinde fosil olarak yer alıyorlar.
“Sit Alanı İlan Edilmeli”
Doç. Dr. Nebi Butasım, Şaban köyünün memleketi olması dolayısıyla bölgeye turistik geziler düzenlediklerini ve bilimsel çalışmalar yaptıklarını vurguladı.
Kalp şeklindeki Gerendal Gölü'nün altında midye ve deniz yıldızı gibi fosiller bulduklarını söyleyen Butasım, bu kalıntıların ne olduğunu keşfetmek için çalıştıklarını belirtti.
Fosilleri uzmanlara gösterdiğinde, bunların yaklaşık 50 milyon yıl öncesine ait olduğunu öğrendiğini aktaran Butasım, “Kenan Akbayram ile burada bilimsel yüzey araştırmaları yaptık ve oldukça fazla fosil bulduğumuzu fark ettik. İlgili kurumlardan bu bölgenin jeopark ya da sit alanı ilan edilmesini talep ediyoruz. Gençlerimiz için, 50 milyon yıllık bir geçmiş ve tarihi deneyimleme fırsatları oluşturabilecek etkinlikler yapılabileceğine inanıyoruz” dedi.
