'Borç krizine sürükleniriz'

ŞEHRİBAN KIRAÇ / NEFES

Vatandaş, sanayici ve çiftçi borçla ayakta kalmaya çalışıyor. Bir taraftan borçlar katlanarak artarken, diğer taraftan milyonlarca vatandaş ve işletme bankaların alacak kıskacında. Hem borç hem batık kredi enflasyon oranlarının çok üzerinde artış gösteriyor.

Toplam borç yükü, yani bankalardan kullanılan krediler, 27 Mart haftasında bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 40 artışla 24 trilyon 545 milyar liraya yükseldi. Aynı dönemde bankaların takibe aldığı kredi miktarı, yani vatandaşın ödeyemediği batık borç, yüzde 91 artışla 349 milyar liradan 666.6 milyar liraya fırladı. Artan riskle birlikte bankalar da karşılıklarını yükseltti.

Takipteki alacaklar için ayrılan karşılıklar son bir yılda yüzde 93 artarak 500 milyar TL’yi aştı. Ekonomide borç ödeme kapasitesi zayıflarken, kredi riski de artıyor. Uzmanlara göre, takipteki alacakların kredi büyümesinden daha hızlı artması, ekonomik dengelerde bozulmanın erken göstergeleri arasında yer alıyor.

ÇİFTÇİ ZİRVE YAPTI

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK) Şubat 2026 verilerine göre, reel sektörde borç ve batık kredi kamburu giderek büyüyor. Son bir yılda imalat sanayinin kullandığı kredi miktarı 5.7 trilyona çıktı.

Sektörün batık kredi miktarı ise son bir yılda yüzde 115 artışla 44.4 milyar liradan 112 milyar 715 milyon liraya fırladı. Tarım sektöründe çiftçilerin kullandığı kredi miktarı son bir yılda yüzde 41 artışla 1.3 trilyon liraya çıkarken, batık kredi miktarı ise adeta zirveye ulaştı.

Çiftçinin son bir yılda batık kredi miktarı 3’e katlandı. 2025 Şubat’ta tarım sektörünün takipteki kredi miktarı 4.9 milyar lira iken, aradan geçen bir yılda bu yüzde 295 artışla 19 milyar 371 milyon liraya yükseldi. İnşaat sektöründe 2025 Şubat’ta 41.6 milyar TL olan batık kredi miktarı, bu yıl aynı dönemde 54.8 milyar liraya yükseldi.

Toptan perakende sektöründe batık kredi miktarı son bir yılda yüzde 178 artışla 33.5 milyar liradan 92 milyar 819 milyon liraya çıktı. Enerji sektörünün ise Şubat 2026 itibarıyla batık kredi miktarı 20.2 milyar liraya yükseldi.

Kış erken gelecek

İktisatçı Prof. Dr. Mehmet Şişman, ekonominin bir iç borç krizine gebe olduğunu vurgulayarak, “İran savaşının etkilerini hissetmeye başladık. Dezenflasyon sürecindeydik, ekonomi zaten zor toparlanıyordu, şimdi toparlanmak daha da zorlaşacak. Türkiye İmalat Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) 20 ayı aşkındır eşik değerin altında. İnsanlar borçla iş yapmaya çalışıyor. Özellikle bir iç borç krizi bekliyorum. Bu yazı atlatırız ama kışın işimiz zor. Hazırlık yapılmazsa kış da erken gelir” dedi. Gelir dağılımında ciddi bozulma olduğunu ve bunu çözmeden ekonomideki sorunların çözümünün zor olduğunu vurgulayan Şişman, “Bir borç yapılandırma gündeme gelebilir. Servet vergisi devreye girmeli. Devletin bütçesi bu borcu kaldıramaz. Kurumlar vergisinde indirime gidilebilir. Kamuda tasarruf yapmak gerekiyor. Dış ticaret açığı artıyor. Bu ciddi bir uyarı. Faiz artık inmeyecek. Petrol fiyatlarına bağlı maliyet artışlarını kaldırmak mümkün değil” dedi.

273 milyarlık borç takibe düştü

BDDK verilerine göre, takipteki kredi hacmi bu yılın ilk üç ayında yüzde 15.3 artış gösterdi. Bu tablo, kredi kalitesinde bozulmaya işaret eden önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Takipteki alacakların 273.5 milyar liralık kısmını bireysel krediler ve kredi kartı borçları oluşturdu. Özellikle kredi kartı borçlarında yaşanan yüzde 94.1’lik artış dikkat çekti. Bu durum, hane halkının artan yaşam maliyetleri karşısında borç yükünün ağırlaştığını ortaya koyuyor.