ŞEHRİBAN KIRAÇ / NEFES
Türkiye’de ortalama kiralar 25 bin liranın üzerine yükselince, dar gelirli insanlar güneş almayan, rutubetli, kullanım alanları sağlıksız tuvalet ve banyolarla donatılmış evlerde yaşamaya mahkum kalıyorlar.
Resmi verilere göre, topluluğun yüzde 29’u, yani her 10 kişiden 3’ü, çatısında sızdırmazlık olmayan, Nemli duvarlar ve çürüyen pencere çerçevelerinin bulunduğu evlerde ikamet ediyor. Ayrıca, nüfusun yüzde 28’i, konutlarının izolasyon sorunu nedeniyle ısınma sıkıntısı yaşıyor. Asgari ücretin 28 bin lira, en düşük emekli maaşının 20 bin lira olduğu Türkiye’de, insana yakışır bir evde yaşayabilmek için gelirinin tamamının kiraya harcanması gerekiyor. Türkiye'de nüfusun neredeyse yarısı kirada yaşıyor. Bir yanda kamu kurumlarının Aile Yılı programları, evlilik kredileri gibi teşvikler varken, diğer yanda, bu ailelerin çocuklarıyla birlikte nefes alabilecekleri uygun evleri bulmaları neredeyse imkansız hale geliyor. İlan sitelerinde uygun fiyatlı evler aradığımızda, kirası 20 bin liranın altında olanların çoğu, “burada insan yaşayamaz” dedirten özelliklere sahip.
İÇİ DE DIŞI DA DÖKÜLÜYOR
İstanbul'un merkezi bölgelerinde uygun fiyatlı denilebilecek kiralık evlerin büyük çoğunluğu, havasız, rutubetli, pencereleri araçlarla kapalı, içeri güneş ışığı girmeyen yapılardan oluşuyor. Eski, depreme dayanıksız binaların iç ve dış kısımları dökülüyor. Çoğu bodrum kat ve giriş katlarda, güneş almayan evlerde, sağlıksız banyolar, kırık dökük mutfaklar, küflü duvarlar ve birçok penceresi çerçevesiz olan kiralık daireler mevcut.
Asgari ücretli ve en düşük emekli maaşı alanların gelirinin en az yarısını kira için harcamak zorunda olduklarını dikkate alarak, İstanbul'daki kiralık konut seçeneklerini inceledik. Bağcılar'dan Beyoğlu'na, Bahçelievler'den Şişli'ye kadar sahibinden satışa sunulan ağır hasarlı, virane evlerin kiraları 7 bin 500 lira ile 17 bin 500 lira arasında değişiyor.
Bodrumlarda sağlık feda ediliyor
Atılım Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Uzmanı ve Türk Hukuk Kurumu Onur Kurulu Başkanı Prof. Dr. Ahmet Saltık, İstanbul'un göbeğinde “konut” olarak sunulan rutubetli, güneşsiz ve depreme dayanıksız yerlerin sadece barınma sorununu değil, aynı zamanda birçok olumsuz sağlık etkilerini beraberinde getiren bir halk sağlığı krizi olduğunu belirtti. Saltık, “Bu tür yerlerde yaşamanın tıbbi bedeli oldukça ağırdır. Yüksek nem, küf mantarlarının ve ev tozu akarı üremesini hızlandırır. Bu durum, çocuklarda astım ve bronşit hastalıklarının artmasına yol açarken, ciddi bir akciğer hastalığı olan KOAH hastaları için ölümcül atakları tetikleyebilir. Bodrum katların bile 15 bin TL'ye kiralanması, barınma hakkının maddi bir meta haline getirilmesinin ötesinde, toplumun en kırılgan kesimlerinin sağlığının feda edilmesidir. Sağlıklı konutlarda yaşamak, tıbbi bir zorunluluk ve anayasal bir haktır” ifadelerini kullandı.
Bağcılar
Yemek pişirecek alan yok
Bağcılar'da 1+1 ve 50 metrekarelik bir bodrum katında sobayla ısınma sağlanıyor. Kirası 7 bin 500 lira. Mutfakta kırık dökük bir tezgah bulunmakta ancak yemek pişirecek yeterli alan yok. Duvarlar rutubetten dökülmüştür.
Beyoğlu
Kirası 13 bin
lira
Beyoğlu'nda 4 katlı bir binanın 2. katında yer alan 1+1 daire, kirası 13 bin lira. Aylık 200 lira aidatı var. 20 bin lira depozito talep ediliyor. Mutfakta dolap yok, fayanslar kırık. Beyoğlu'nda Hasköy'deki başka bir 1+1 dairenin kirası da 13 bin lira. Banyo duvarları kırık, bina 31 yaşından büyük. Salondaki duvar ve tavanlar rutubetten dökülüyor, hatta tuğlalar görünür durumda. Kapılar ise eski tip demir, dışarıdan ciddi hava alıyor.
Şişli
Tuvaletin kapısı yok
Şişli'deki iki katlı binanın giriş katı 90 metrekare, 31 yaş üstü bir binalar. Kirası 16 bin lira. Sobalı evde zemin ve duvarlarda ciddi çatlaklar mevcut. Mutfakta tavan asma, yıkılmak üzere. Zemin beton, silinmesi veya yıkanması oldukça zor. Tuvalet ve banyo ortak olup, kapı bile yok. Bu evi kiralamak isterseniz, ayrıca 16 bin lira depozito ödemek zorundasınız.
Bahçelievler
Atölye mi ev mi belli değil
Bahçelievler'deki 70 metrekarelik soba ile ısınan evin kirası 14 bin lira. Mutfaktaki zemin beton, duvarlar ağır rutubet nedeniyle kararmış durumda. Tuvalet ve banyo ortak kullanıma açık. Tuvalet taşı kirli ve sararmış bir haldedir. Diğer bir 1+1 kiralık daire ise 15 bin lira. Muhtemelen eski bir tekstil atölyesi olan bu dairenin dışarıdan merdivenle iniliyor. Dairede dışarıya açılan pencere yok. İlanında konut ve işyeri kullanımına uygun olduğu belirtiliyor. Zemin ise inşaat dönemindeki haliyle duruyor. Isıtma şekli soba ve depozito ücreti 15 bin lira talep ediliyor.
