Ciro Var, Kâr Yok; Satış Var, Nakit Yok

ŞEHRİBAN KIRAÇ / NEFES

Sanayide finansal tablolar endişe verici bir duruma işaret ediyor. Artan finansman giderleri, reel sektörde üretim süreçlerini yavaşlatırken, firmaların kredi faizlerini karşılama oranlarında belirgin bir düşüş gözlemleniyor. Batık kredi sayısının artması, kapanan şirketlerin sayısındaki yükseliş, konkordato başvurularındaki artış, kredi daralması ve artan maliyet yükü gibi etkenler, şirketlerin yalnızca büyümekle kalmayıp aynı zamanda hayatta kalmak için mücadele ettiklerini ortaya koyuyor. Reel sektör, faaliyet kârının büyük bir kısmını finansman maliyetleri nedeniyle kaybetmekte. Şirketler nominal kâr sağlasa dahi, artan faiz yükü bu kârların bilançosuna anlamlı bir katkı sunamıyor.

2025 yılı sonunda sanayide batık kredi miktarı 103 milyar 332 milyon liraya ulaşırken, kullanılan kredi miktarı da 5 trilyon 381 milyar liraya yükseldi. Sektördeki batık kredi miktarı bir yıl içinde %160, kullanılan kredi miktarı ise %43 oranında artış gösterdi. Kullanılan her 10 lira kredi için yaklaşık 2 lira batık kredi konumuna düşmüş durumda. Özel sektörün yurt dışından aldığı kredi borcu da 2025 Aralık itibarıyla 219.7 milyar dolara yükseldi ve bu artışın büyük kısmı uzun vadeli borçlardan kaynaklandı. Veriler, şirketlerin finansman riskini ertelediklerini ancak döviz kaynaklı kur hassasiyetinin devam ettiğini gösteriyor.

İstihdamda Büyük Kayıp

Artan maliyetler ve finansman baskısı altında, sanayide istihdam erozyonu da durdurulamıyor. Aralık 2025 itibarıyla, yıllık ücretli çalışan sayısı 179 bin 410 kişi azalarak 4 milyon 804 bin 861'e düştü. Böylelikle sanayi sektöründe istihdam, Ocak 2022’den bu yana en düşük seviyesine gerilemiş oldu.

Bilançolar Alarm Veriyor

Ekonomist Erol Taşdelen, sanayi şirketlerindeki borç seviyelerinin arttığını, borç vadesinin kısaldığını ve finansman baskısının büyüdüğünü belirtiyor. Taşdelen, firmaların üretim yapmasına ve satış gerçekleştirmesine rağmen nakit para elde edemediklerini ifade ederek; “Bu kârlı büyüme tuzağıdır. Sanayi şirketlerinin bilançoları alarm veriyor. Ciro var ama kâr yok; satış var ama nakit yok. Yüksek faiz, kur ve vade birleşimi nedeniyle gerçek ciro zayıflıyor. Finansman giderleri kârı eritiyor ve nakit akışları bozuluyor. 2026 yılı boyunca sanayi şirketleri için en kritik sorular; şirket satış yapıyor mu? Şirket nakit üretebiliyor mu? olacaktır.” dedi.