Dar Gelirli Ete Hasret Kalacak

SONGÜL DALGIÇ BİLGİLİ / NEFES

AKP iktidarının izlediği yanlış tarım politikaları, Türkiye'yi ithal ete bağımlı hale getirirken, bu yıl şap hastalığının yayılmasıyla et fiyatları hızla arttı. Asgari ücrete yapılan %27'lik zam, kırmızı et fiyatlarındaki %113'lük artış karşısında yetersiz kaldı. Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) verilerine göre, Aralık 2025'te marketlerde bir kilogram dana etinin fiyatı 864.81 TL'ye ulaşarak, dolar bazında ilk kez 20 doları aştı. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'nın göreve başlamasından bu yana uyguladığı ithalat politikaları, et fiyatlarının hızla yükselmesine sebep oldu. Dünya genelinde ortalama et fiyatı 7.3 dolar iken, Türkiye'de kırmızı et 20.31 dolara çıkarak rekor kırdı. Yeni yılda asgari ücretin net 28 bin 75 liraya yükselmesi, vatandaşların geçim sıkıntısını gidermeye yetmedi. Dar gelirli bireylerin mutfağında etin tüketimi bu yıl daha da azaldı. Dünyanın en pahalı etini alan asgari ücretli, 2026 yılı maaşıyla yalnızca 32.4 kilogram et alabiliyor. Aralık 2024'te etin kilogram fiyatı 405.7 TL iken, 17.002 lira maaş alan bir asgari ücretli sofrasına 41.9 kilogram et koyabiliyordu. Asgari ücretteki artış, piyasalardaki fiyat artışlarının gerisinde kalınca, vatandaşların sofrasından 10 kilogram et eksilmiş oldu.

%55 Artış

Yüksek fiyatlarla yapılan et ithalatı, kasap reyonlarında zamların tetikleyicisi oldu.

Tarım yazarı Gazi Kutlu, Nisan 2025'te bir önceki yıla göre et kesim fiyatlarındaki artış oranının %21 seviyesinde iken, yıl sonunda %55'e ulaştığını belirtti. Kutlu, şap hastalığı ile yem ve işçilik maliyetlerinin fiyatlar üzerindeki baskıyı artırdığını ifade etti. Ayrıca, canlı hayvan varlığındaki yetersizliklerin de fiyat artışlarına sebep olduğunu vurguladı. “Geçen yılın ilk 11 ayında 654 bin 430 büyükbaş hayvan ithalatı için 1 milyar 53 milyon dolar, 56 bin ton et ithalatı için ise 443 milyon dolar ödendi. Et fiyatlarındaki yükseliş devam ettiği için Tarım ve Orman Bakanlığı Ramazan Bayramı'na kadar ithalat kararı aldı. Ancak bu adım kısa vadede et fiyatlarını düşüremeyecek. Büyük ihtimalle yıl sonuna kadar ithalat sürecektir.” dedi.

“1.000 LİRAYA ÇIKAR”

Et fiyatlarındaki artış dalgası ocak ayında da devam etti ve günümüzde ortalama et fiyatları 900 liraya ulaştı.

Kutlu, bu konuda, “Yakın dönemde 1.000 liranın üzerine çıkması şaşırtıcı olmaz. Şu anda yaklaşık 21 dolar seviyesinde olan et fiyatları, döviz kuru sabit kalsa bile 25 dolara kadar yükselebilir. Besici maliyetli üretim yapıyor, tüketici de pahalıya almak zorunda kalıyor.” şeklinde yorumda bulundu.

Hans’a 121 kg, Hasan’a 32 kg

Türkiye, 17.19 Euro ile et fiyatları açısından Avrupa ülkeleri arasında 11. sırada yer almaktadır. Sıralamada Lüksemburg, 32.40 Euro ile Avrupa'nın en pahalı et tüketen ülkesi konumunda. Lüksemburg'u sırasıyla 28.15 Euro ile Danimarka, 24.80 Euro ile Avusturya, 22.10 Euro ile İsveç ve 21.30 Euro ile Finlandiya takip ediyor. Ancak Avrupa'nın yüksek alım gücü, ete erişim sıkıntısının yaşanmasını engelliyor. Örneğin Almanya’da ocak ayında asgari ücret 2.409 Euro'ya yükseldi. Ülkede kırmızı etin kilogram fiyatı 19.90 Euro olduğunda, bir asgari ücretli 121 kilogram et satın alabiliyor. Türkiye'deki bir asgari ücretlinin alabileceği et miktarı ise yalnızca 32.4 kilogram ile sınırlı kalıyor.