İran ile ABD arasında sürdürülen nükleer konulu dolaylı görüşmelerin ikinci aşaması, İsviçre'nin Cenevre şehrinde başladı.
İran devlet televizyonuna göre, İran ve ABD arasında Umman aracılığıyla gerçekleştirilen dolaylı görüşmeler, Umman'ın Cenevre Büyükelçiliği’nde başladı.
Haziran 2025'te İsrail ve ABD'nin İran’a düzenlediği saldırılar ve 12 gün süren çatışmalar nedeniyle kesintiye uğrayan diplomatik süreç, tarafların ilk turu gerçekleştirdikleri Maskat sonrasında yeniden Avrupa’ya taşınmasıyla canlandırıldı.
Cenevre'deki müzakerelerin İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi başkanlık ederken, ABD tarafını ise Başkan Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff temsil ediyor. Ayrıca, Trump’ın danışmanı Jared Kushner de ABD heyetinin bir parçası. Görüşmeler, Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi'nin koordinatörlüğünde sürdürülüyor.
URANYUM MESELESİ
İran Dışişleri Bakanlığı, müzakerelerin bu aşamasında İran müzakere heyetinin teknik, hukuki ve ekonomik uzmanlardan oluştuğunu ve İran'ın ekonomik yaptırımların kaldırılmasına odaklandığını belirtti.
Uranyum zenginleştirme ve zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına çıkarılması gibi konular, taraflar arasındaki temel anlaşmazlık başlıkları arasında yer alıyor.
İran, nükleer programını atom bombası üretimini engelleyecek sınırlamaların çerçevesinde yürütme karşılığında yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor. ABD ise İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunu ülke dışına çıkarması gerektiğini savunuyor.
ABD yönetimi ayrıca, İran’ın füze programı ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği destek konularını müzakerelere taşımak istemekte, Tahran yönetimi ise nükleer program dışındaki konuları görüşmeye niyeti olmadığını sürekli olarak vurguluyor.
Şu ana kadar, ABD yönetimi müzakerelerin nükleer program üzerinde ilerlediğini belirtti. Diğer taraftan, İsrail de ABD yönetiminden nükleer programı sonlandırma, füze kapasitesini dizginleme ve silahlı gruplara desteklerin kesilmesi şartlarını gündeme getirmesini talep ediyor.
Tüm bunların yanı sıra, müzakere sürecine rağmen ABD'nin bölgedeki askeri yığınağı artarken, İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun Hürmüz Boğazı'ndaki “güvenlik tehditlerine” karşı başlattığı tatbikat da devam ediyor.
Tarafların Cenevre’deki ikinci tur görüşmelerde somut bir ilerleme sağlayıp sağlayamayacağı, hem bölgesel güvenlik dengeleri hem de küresel enerji piyasaları açısından kritik bir önem taşıyor.
GÖRÜŞMELERDEKİ ZORLUĞU
Görüşme öncesinde, İranlı bir üst düzey yetkili, nükleer müzakerelerin başarısının ABD’nin İran’a yönelik yaptırımları kaldırma konusundaki ciddiyetine ve “gerçekçi olmayan taleplerden” kaçınmasına bağlı olduğunu dile getirdi.
Reuters’a konuşan ve isminin açıklanmasını istemeyen yetkili, Tahran yönetiminin müzakere masasına “samimi ve yapıcı önerilerle” geleceğini belirtti. Yaptırımların kaldırılması konusunun görüşmelerin etkinliği açısından belirleyici olacağını vurguladı.
ABD Başkanı Donald Trump ise, İran’ın ABD ile nükleer anlaşmaya varması gerektiğini yineleyerek, “İran genelde zor bir müzakereci. İyi mi kötü mü derseniz, ben kötü müzakereci olduklarını söylerim. Çünkü bir anlaşma yapabilirdik; bunun yerine B-2 bombardıman uçaklarını gönderip nükleer kapasitelerini vurmak zorunda kaldık. Umarım daha makul davranırlar” açıklamasında bulundu.
Trump, İran’ın anlaşma yapmak istediğini düşündüğünü belirtirken, “Anlaşma yapmamanın sonuçlarını göze almak istemezler” değerlendirmesinde bulundu.
