Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI), 2024 yılında en fazla silah ve askeri hizmet satan ilk 100 savunma sanayi şirketini açıkladı. Bu listeye 5 Türk firması da adını yazdırdı.
2024'teki savunma sektöründeki büyük 100 şirketin silah ve askeri hizmet satışları, bir öncekine göre %5,9’luk bir artışla 579 milyar dolara ulaşarak rekor seviyeye çıktı.
Artışların çoğunluğu Avrupa ve ABD merkezli firmalardan kaynaklanırken, Asya ve Okyanusya dışında kalan diğer bölgelerde de benzer artışlar görüldü. Bu yükseliş; Ukrayna'daki çatışmalar, İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırıları, bölgesel jeopolitik gerginlikler ve artan askeri harcamalarla bağlantılı olduğu tespit edildi.
Birçok silah üreticisi, geçen yıl üretim kapasitelerini artırmaya, tesislerini genişletmeye ve yan kuruluşlar kurarak ya da başka şirketleri satın alarak büyüme stratejileri izledi.
ABD Şirketleri Zirvede
Listede 2018'den beri ilk sırada yer alan 3 firma tamamen ABD merkezli. Bu firmalar, Lockheed Martin, RTX (eski adı Raytheon Technologies) ve Northrop Grumman olarak sıralandı.
Küresel savunma sektöründeki en büyük 100 şirketin arasında ABD’li 39 firma, 2024'te 334 milyar dolarlık silah satışı gerçekleştirerek toplam satışların yaklaşık %50'sini karşıladı. Bu, bir önceki yıla göre %3,8'lik bir artış anlamına geliyor.
Elon Musk’a ait SpaceX ise bu yıl 77. sırada yer alarak ilk 100’e girmeyi başardı. Şirketin savunma gelirleri geçen yıl iki katına çıkıp 1,8 milyar dolara ulaştı.
F-35 savaş uçağı, Columbia sınıfı denizaltılar ve Sentinel kıtalararası balistik füzeleri gibi önemli ABD savunma sistemlerinin geliştirilmesi ve üretiminde, gecikme ve bütçe aşımı sorunları yaşanıldığı bilgisi verildi.
Çin merkezli büyük bir silah şirketinin toplam satışları ise bir önceki yıla göre %10 düşerken, Japon ve Alman silah şirketlerinde sırasıyla %40 ve %36 oranında artış kaydedildi.
Listeye göre, Avrupa merkezli toplam 26 firma bulunmakta ve bu firmaların toplam silah satışları %13 artarak 151 milyar dolara ulaşmıştır.
Avrupalı firmaların sipariş alımları artarken, bazı şirketler Ukrayna'daki çatışmalarla birlikte “Rusya'dan gelen tehdit” algısı nedeniyle talep artışları yaşadı.
Rusya-Ukrayna Savaşı sonrasında Almanya, ordusunu güçlendirmek amacıyla yeni silah alımları yapmaya başladı ve Rheinmetall, ThyssenKrupp, Hensoldt ve Diehl şirketlerinin silah satışları %36 artışla 14,9 milyar dolara yükseldi.
Almanya'nın en büyük savunma sanayi işletmesi Rheinmetall, %46,6'lık bir artışla 8,24 milyar dolara ulaşırken listeye 20. sıradan girdi.
Ukrayna'daki şirketlerden JSC Ukrainian Defense Industry, %40,7 artışla silah satışlarını 3,01 milyar dolara çıkardı. Rus firmaları Rostec ve United Shipbuilding ise toplamda %23 artarak 31,2 milyar dolara yükseldi; bu, Rus ordusunun kendi ihtiyacı nedeniyle elde edilen kayıpların telafi edilmesi açısından önemli bir gelişme.
SIPRI'nın 2023'te açıkladığı rapor, savunma sanayisi alanında 5 Türk firmasının da yer aldığını doğruluyor.
Türk firmalarının toplam gelirleri, geçen yıla göre %11 artarak 10,1 milyar dolara ulaştı. Raporda ayrıca, Makine ve Kimya Endüstrisi AŞ (MKE) ilk kez en büyük 100 listesinin içine girmeyi başardı.
Listede yer alan Türk firmaları arasında: ASELSAN 3,47 milyar dolarla 47., Türk Havacılık ve Uzay Sanayii 2,16 milyar dolarla 65., Baykar 1,9 milyar dolarla 73., Roketsan 1,39 milyar dolarla 87. ve Makine ve Kimya Endüstrisi AŞ 1,21 milyar dolarla 93. sıradadır.
SIPRI, 1966 yılında kurulduğundan bu yana silahlanma, çatışma, silah kontrolü ve silahsızlanma gibi konularda kapsamlı araştırmalar, raporlar ve analizler gerçekleştirmektedir. Kurumun küresel silah satışlarına dair veritabanı ise 1989 yılında oluşturulmuştur.
SIPRI'nın raporu, iç ve dış askeri müşterilere yapılan tüm ağır silah ve askeri hizmet satışlarını kapsamaktadır.
