Son zamanlarda artan gıda zehirlenmesi vakaları, gıda güvenliğine olan farkındalığı artırdı.
Gıda Mühendisleri Odası Antalya Şube Başkanı Ali Manavoğlu, pazar tezgahlarında “taze ve doğal” düşüncesiyle tercih edilen süt ürünleri, kuru yemişler ve baharatların yanı sıra açıkta satılan sokak lezzetlerinin de halk sağlığı açısından risk oluşturabileceğini vurguladı. Midye dolma, simit, kaynamış mısır, çekirdek, döner ve pamuk şeker gibi ürünlerin bu risklerden bazıları olduğunu belirtti.
‘SOKAK LEZZETLERİ’ TEHLİKESİ
Sokak lezzetleri olarak bilinen yiyeceklerin üretim, depolama ve satış koşullarında dikkat edilmesi gereken kurallar olduğunu anlatan Manavoğlu, Türk mutfağının vazgeçilmezlerinden biri olan tavuk dönerin, kaldırım ve yol kenarındaki egzoz dumanı ile toza maruz kalmasının bakteri oluşumunu hızlandırdığını ifade etti.
Manavoğlu, “Tavuk dönerde oluşabilecek salmonella bakterisi ishal, kusma ve ateşe yol açabilir. Bu bakterilerin bazı türleri hamile kadınlarda çocuk düşürme riskine, bağışıklığı zayıf olan bireylerde ise ölüme neden olabilir.” dedi.
‘SOĞUK ZİNCİRE UYULMUYOR’
Seyyar satıcıların taşıdığı tepsideki midye dolmanın uzun süre boyunca toz ve güneş ışığına maruz kaldığını belirten Manavoğlu, “Midye dolmada escherichia coli, salmonella, listeria monocytogenes ve vibrio gibi bakterilerin oluşma olasılığı yüksektir. Açıkta satılan midye dolmalarının hijyenik olarak üretilmediği ve soğuk zincire uyulmadığı belirtiliyor. Bu nedenle açıkta satılan midye dolmaların tüketimi hastalıklara yol açabilir.” diye konuştu.
‘UZUN SÜRE GÜNEŞE MARUZ KALAN ÜRÜNLER TÜKETİLMEMELİ’
Ali Manavoğlu, açıkta satılan gıdaların sağlığı tehdit eden risklerine değindi. “Kaynamış mısır, haşlandıktan sonra kovadaki suya konuluyor ve belirli süre su ve buz takviyesi yapılıyor. Ancak su, mikrobiyal giriş için uygun bir ortam sunabilir. Escherichia coli ve koliform bakterileri gibi zararlılar ortaya çıkabilir. Mısır gibi ürünlerde ortam şartlarının uygun olmaması, sağlık üzerinde olumsuz sonuçlara neden olabilir.” dedi.
Manavoğlu, ayrıca açıkta satılan simit ve çekirdeğin güneş altında uzun süre beklemesinin bakteri oluşumunu hızlandırabileceğini ve bu tür ürünlerin tüketiminden kaçınılması gerektiğini anlattı.
Sokak lezzetleri tüketiminin yanı sıra pazarda süt ürünleri, kahvaltılıklar, sucuk, kuru yemiş ve baharat alışverişinin de yaygın olduğu bildirildi. Manavoğlu, açıkta doğal ve taze olduğu düşünülerek alınan gıdaların da sağlık açısından risk taşıyabileceğine dikkat çekti.
‘AMBALAJI AÇIK SÜT ÜRÜNLERİNDEN UZAK DURULMALI’
Açıkta satılan süt ürünlerindeki risklere değinen Manavoğlu, “Süt ürünleri bakteri kaynağıdır ve birçok hastalık yapıcı bakteri içerebilir. Ambalajsız olarak bekleyen peynir, süt ve yoğurt gibi ürünlerden uzak durulmalıdır. Bu ürünler, ortamdan fiziksel kirlenmeye maruz kalıyor.” dedi.
Egzozdan kaynaklanan ağır metallere maruz kalma riski, toz ve küçük parçacıkların bulaşma ihtimali gibi durumlar söz konusu. Ayrıca süt ve süt ürünlerinde hayvan memesinden bulaşabilecek fekal mikroorganizmalar bulunabiliyor. Escherichia coli, salmonella ve brusella gibi bakteriler insanlarda hastalıklara yol açabiliyor.” diye ekledi.
AFLATOKSİN RİSKİ
Özellikle baharat ve kuru yemişlerde nemli ortamın, küf aracılığıyla aflatoksin üretme riski taşıdığına dikkat çeken Manavoğlu, bu madde insan sağlığını tehdit eden, ölümcül toksinlerden biri olduğunu belirtti. Aflatoksin, özellikle pul biber ve kuru yemişlerde sıkça görülmektedir. Kuru incir ve kurutulmuş kayısı gibi ürünlerde de bu madde ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir.
Kuru yemiş ve baharatlarda sıkça bulunan aflatoksinler, karaciğerde ciddi rahatsızlıklara yol açabiliyor. Ödem, karaciğer hasarı ve ilerleyen süreçte karaciğer kanseri riski oluşturabilir. Baharatlar ve kuru yemişlerin, küf oluşumuna sebebiyet vermemek için iyi saklanması gerekiyor.” diye aktardı.
‘DIŞARIDA SATILAN ET ÜRÜNLERİNDEN UZAK DURULMALI’
Kamyon kasasında satılan sucukların açık alanda buluna tehlikelere maruz kaldığını vurgulayan Manavoğlu, “Bu tür ürünlerin fiziksel ve mikrobiyolojik kirlenmeye yol açabileceği belirtiliyor. Çoğu ürün etiketsiz satılmakta ve bu durum tüketiciyi yanıltabilir.” dedi.
Et ürünlerinde hile yapılabileceğini belirten Manavoğlu, dışarıda satılan et ürünlerinden uzak durulması gerektiğini vurguladı. Sucuk gibi fermente ürünlerin mikroorganizmalar açısından risk taşıdığını belirtti.
Üretim sürecinde koruyucu maddelerin doğru şekilde eklenmesi ve uygun dağıtım koşullarının sağlanması gerektiğini dile getiren Manavoğlu, bu tür mikroorganizmaların insanlarda ciddi hastalıklara yol açabileceğini sözlerine ekledi. Özellikle escherichia coli ve salmonella gibi patojen bakterilerin kanlı ishal ve felç gibi sorunlara yol açabileceğini belirterek, dikkatli olunması gerektiğini vurguladı.
