Hatay'da İskenderun Teknik Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölüm Başkanı ve İklim Değişikliği Etkileri Uzmanı Prof. Dr. Abdulla Sakallı, son yıllarda ani yağışlar, güçlü rüzgarlar, hortumlar, iri dolu yağışları ve anlık sıcaklık düşüşleri gibi hava olaylarını 2017 yılından beri özellikle Doğu Akdeniz bölgesinde izlediklerini ifade etti.
Prof. Dr. Sakallı, 30 yıllık dönem zarfında Hatay'ı, özellikle İskenderun ve körfez çevresindeki hava olaylarını düzenli olarak raporladıklarını belirtti. 2100 yılına kadar olan dönem için modelleme yaptıklarını açıklayan Sakallı, araştırmaları hakkında bilgi verdi.
'Hava Olayları Her Yıl Artacak'
Hava olaylarının her geçen yıl artış göstereceğine dikkat çeken Prof. Dr. Sakallı, “Bir ay içerisinde beklediğimiz yağış miktarı bu bölgede bir saatte gerçekleşiyor. Geçen yıl, 2024'te 2 ayda düşecek olan yağış miktarının bir saat içinde metrekareye 112 kilogram olarak yağdığını gördük. Antakya bu nedenle sular altında kaldı. Aynı durumu geçtiğimiz günlerde Payas bölgesinde de yaşadık. Dörtyol ve Erzin gibi bölgelerde de benzer olaylar meydana gelmeye başladı. Hava olaylarının yoğunluğu giderek artacak; daha şiddetli, daha iri dolu yağışları yaşanacak. Hortum olaylarının son yıllarda arttığını da eklemek gerek. Gelecek yıllarda bu olayların sıklığı daha da yükselecek. Hava sirkülasyonunu gözlemliyoruz” şeklinde konuştu.
'Gün İçinde Farklı Sıcaklıklar Yaşanacak'
Doğu Akdeniz bölgesindeki deniz suyu sıcaklıklarının artışının bölgedeki hava olaylarını artıracağına işaret eden Prof. Dr. Sakallı, gün içerisinde değişken sıcaklık derecelerinin yaşanabileceğini belirtti. “10 derecelerdeki hava, ertesi gün 20 derecelere yükselebilir. Eksi 5'lerdeki hava da bir sonraki gün 15-20 derecelere kadar çıkabilir. Bu bölgede hava olayları artarak devam edecek. Biz bunu 2017 yılında modellemiştik. 2100 yılına kadar bu artışın çok sert olacağını öngördük. Doğu Akdeniz'de iklim her yıl sertleşecek; hortum sayıları, sıcaklık ve dolu miktarları artacak. 2100'de Doğu Akdeniz'de hava sıcaklığı 8,5 derece yükselebilir. Önümüzdeki kışın ılık geçmesini bekliyoruz. Ancak sıkça çok şiddetli sıcaklık düşüşleri yaşanmasını öngörüyoruz. Geçtiğimiz yıl Erzin'de büyük bir don olayı yaşandı ve narenciye üretimi bu durumdan etkilendi. Aynı etkiyi bu kış yine göreceğimizi düşünüyoruz” dedi.
'İklim Yumuşatma Planı Yapılmalı'
Yerel yönetimlerin ani ve sert yağışlar sebebiyle altyapılarını güçlendirmeleri gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Sakallı, şu şekilde devam etti:
“Kısa, orta ve uzun vadede iklim öncelikli eylem planları oluşturmamız gerekiyor. Çünkü iklimi yumuşatmanın önemli yollarından biri mevcut yeşil alanların arttırılmasıdır. Drenaj sistemlerini güçlendirmemiz ve su toplama havzalarını genişletmemiz gerekiyor. Şehirlerimizin altyapısında geçirgenliği Artırıcı sistemlere geçmemiz şart. Avrupa ülkeleri artık yüksek geçirgenlik özelliğine sahip asfaltlar kullanmaya başladı. Biz de bu yöntemi benimsemek zorundayız. İklime uyum strateji planı hazırlamak, yerel yönetimler ve üniversitelerin iş birliği ile gerçekleştirilmelidir ve bilimsel verilere dayanmalıdır.”
Hava olaylarının değişkenliği karşısında çiftçilerin iklime uyum sağlayacak ürünleri tercih etmesi gerektiğine dikkat çeken Prof. Dr. Sakallı, “İklim farklı bir evreye geçiyor. Çiftçiler iklime uygun türleri seçecekler. Tropik meyve ve bitki çeşitleri için ortam oluşmaya başlıyor. Vahşi sulamayı bırakıp, damlama sulama yöntemine geçmeliler. Toprakta sıcaklık artışı ile yükselen su buharlaşmasının önüne geçmek adına toprak örtüsünü kaplamaları elzem” diye ekledi.
