Emekli Dernekleri ve Sendikalar: Emeklilere Acilen Bir Yaşam Maliyeti Ayarlaması Yapılmalı

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda en düşük emekli maaşının 20 bin liraya çıkarılmasına yönelik düzenlemenin yer aldığı Bazı Kanunlarda ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'nin görüşmeleri devam ediyor.

Emekli dernekleri ve sendikaları, komisyonda en düşük emekli aylığının 20 bin liraya çıkarılmasına dair beşinci madde üzerine görüşlerini paylaştı.

TÜMEMEKDER Mali Sekreteri Selçuk: Mevcut Uygulama Eşitsizlik Yaratmaktadır

Tüm Emekliler Derneği (TÜMEMEKDER) Genel Mali Sekreteri Ali Selçuk, 2026 yılından itibaren SSK ve Bağ-Kur emeklilerine yapılacak TÜFE oranında yüzde 12,19 zamın detaylarını açıkladı. Selçuk, “2026 yılı itibarıyla yaşlılık aylığı almakta olan SSK ve Bağ-Kur emeklilerine, TÜFE oranında yüzde 12,19 zam yapıldığını e-Devlet üzerinden görebiliyoruz. Artışı içeren torba kanunda memurlara yapılan iyileştirmenin, 4A ve 4B emeklilerine de uygulanması gerekmektedir” dedi.

Mevcut uygulamanın eşitsizlik yarattığını belirten Selçuk, “Kök maaşı 14 bin lira veya 16 bin 881 lira olan bir emeklinin aylığı 21 bin liraya çıkarıldığında, Aralık 2025’te 17 bin 800 lira maaş alan bir emekli yalnızca 2 bin 167 lira zam alacak. Diğer yandan bir emekliye 3 bin ya da 4 bin lira Hazine desteği verilirken, başka bir emekliye yalnızca 33 TL Hazine desteği veriliyor” şeklinde konuştu.

Bu durumun Anayasa’ya aykırı olduğunu savunan Selçuk, “Bu uygulama Anayasa’nın eşitlik ilkesine aykırıdır. Emeklilerin gelir ve aylıkları fiyat ve kur artışlarının alım gücünde yol açtığı kayıplara karşı korunmalıdır” ifadelerini kullandı.

Düzenleme ile 4A ve 4B emeklileri için taban aylık belirlendiğini belirten Selçuk, “Bu düzenleme ile 4A ve 4B emeklileri için 'en düşük emekli aylığı' belirlenmekte; düşük aylıklar ile belirlenen taban arasındaki fark Hazine tarafından karşılanmaktadır. Ancak bu uygulamanın sık sık tekrarlanması, 5510 sayılı Kanun’un getirdiği aylık bağlama hesaplamalarındaki parametrelerin sağlıklı olmadığının fiili bir göstergesidir” dedi.

Aylık bağlama oranlarının düştüğüne dikkat çeken Selçuk, “2000 öncesinde 7 bin 200 prim günü olan bir sigortalıya yüzde 69 aylık bağlama oranı uygulanırken, 2000 sonrası dönemde 4447 sayılı Kanun ile bu oran yüzde 55’e, 5510 sayılı Kanun ile ise yüzde 40’ın altına düşürülmüştür. Bu değişiklikler sonucunda emekli aylıkları ciddi kayıplara uğramıştır” dedi.

Yazıcıoğlu: Emeklilere Acilen Bir Yaşam Maliyeti Ayarlaması Yapılmasını Öneriyoruz

Türkiye Emekliler Derneği Hukuk Danışmanı Cafer Tufan Yazıcıoğlu, 2025 yılı Aralık ayında Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından hazırlanan rapora atıfta bulunarak, raporda “emekli aylıklarının istikrarlı, önceden öngörülebilir ve en önemlisi hakkaniyet ilkelerine uygun çözüm önerileriyle yeniden ele alınması gerekmektedir” tespitinin yer aldığını ifade etti.

Raporda, “yalnızca başvuru tarihinden kaynaklanan ciddi emekli maaşı farklılıklarının ortaya çıktığı”nın belirtildiğini kaydeden Yazıcıoğlu, bu durumun “Emeklilik sisteminin öngörülebilirliğini azalttığını ve bireylerde adalet duygusunu sarstığını” belirtti.

Anayasa Mahkemesi’nin geçen yılki bir kararına da değinen Yazıcıoğlu, “Alacakların enflasyon karşısında uğradığı değer kaybının tazmin edilmemesini hak ihlali saydı” dedi. Yazıcıoğlu, “Hak ihlali, temel hak ve hürriyetlerin ihlali anlamına gelmektedir. Emekli maaşları da mülkiyet hakkı kapsamındadır” şeklinde konuştu.

Yazıcıoğlu, Anayasa Mahkemesi’nin, “mevzuatımızda bu değer kaybının tazminini sağlayacak bir hukuk yolu bulunmadığından, yapısal sorunun çözülmesi için kararını Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne gönderdiğini” belirtti.

O, Anayasa Mahkemesi’nin, ihlalden önceki duruma dönülmesini istemekte olduğunu ve enflasyon karşısında koruma sağlamak için çeşitli endekslere ihtiyaç olduğunu vurgulayarak, bu kararların Meclis'te değerlendirilirken emekli maaşlarının da nazara alınmasını önerdi.

Yazıcıoğlu, geçmişten gelen emekli alacakları olduğunu ifade ederek, “2000 öncesi için intibak yapılmış, ancak 2000 sonrası için böyle bir düzenleme yapılmamıştır” dedi.

İyiaydın: Emekliler Geçimlerini Sağlayabilmek İçin Çalışmak Zorunda Kalmaktadır

Komisyonda TÜRK-İŞ'in görüşlerini sunan Sosyal Güvenlik Danışmanı Barış İyiaydın, 1999 yılında yürürlüğe giren 4447 sayılı Kanun ve 2008’de yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun ile emeklilik sisteminde önemli değişiklikler yapıldığını belirterek, “Emeklilik yaşı yükseltilmiş, aylık bağlama oranları düşürülmüş ve emekli aylıkları için belirlenen alt sınır aşağıya çekilmiştir. Bu düzenlemeler, emekli aylıklarının zamanla sistematik bir şekilde gerilemesine neden olmuştur” dedi.

Emekli aylıklarının büyümeden aldığı payın yüzde 30 ile sınırlandırıldığını ifade eden İyiaydın, “Bugün geldiğimiz noktada, eğer Hazine tarafından sağlanan destekler ortadan kaldırılırsa, milyonlarca emeklinin aylığının 10 bin TL’nin bile altında kalacağı aşikardır” dedi.

20 bin TL olarak belirlenen bir emekli aylığının mevcut ekonomik koşullarda yetersiz olduğunu dile getiren İyiaydın, “Açıkça belirtmeliyim ki, 20 bin lira ile bugünün ekonomik koşullarında emekliler geçinemez” diye vurguladı. TÜRK-İŞ verilerine atıfta bulunarak, “Ankara’da dört kişilik bir ailenin yalnızca aylık gıda harcaması 30 bin 143 liraya ulaşmıştır. Bu tutar yalnızca mutfak masrafını ifade etmektedir” ifadelerini kullandı.

Emekli aylıklarının yetersizliğinin sosyal ve insani bir sorun haline geldiğini söyleyen İyiaydın, “Dinlenmesi gereken ileri yaştaki emekliler, geçimlerini sağlamak için çalışmak zorunda kalmaktadır. Emeklilik, çalışmaya mecbur bırakılan bir dönem değil; insan onuruna yakışır bir yaşamın güvence altına alındığı bir haktır” dedi.

İyiaydın, emekliler arasındaki gelir artış mekanizmalarını da eleştirerek, “Memur emeklilerinin aylıkları toplu sözleşme zamlarıyla artırılırken, işçi emeklilerinin aylıkları yalnızca enflasyon oranlarıyla güncellenmektedir. Bu durum aynı sistem içinde bariz bir gelir adaletsizliği oluşturuyor” ifadesini kullandı.

Sadece en düşük emekli aylıklarına odaklanan düzenlemelerin yeni adaletsizlikler doğurduğunu belirten İyiaydın, “Çalışma hayatı boyunca yüksek prim ödeyen sigortalıların aylıklarının, primleri asgari düzeyde yatırılan sigortalılarla aynı seviyeye yaklaşması adaletle bağdaşmamaktadır” dedi.